Συνάντηση Πανιακριακής Αδελφότητας Αθήνας, Ιανουάριος 1997.
ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ
ΦΤΑΙΜΕ ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΙ.
Η ΑΓΝΟΙΑ ΣΚΟΤΩΝΕΙ. ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ.
Ηλίας Γιαννίρης
(Στις 26.1.1997 η Πανικαριακή Αδελφότητα Αθήνας πήρε την ωραία πρωτοβουλία να διοργανώσει ανοιχτή συγκέντρωση φορέων και συλλόγων του νησιού για την αντιμετώπιση του προβλήματος των ναρκωτικών στην Ικαρία. Καταθέτω εδώ, σε πιό ολοκληρωμένη μορφή, ορισμένες προτάσεις που διατύπωσα και στη συνάντηση αυτή.)
1.Πρέπει να δημιουργήσουμε, όλοι οι Ικάριοι έναν ΝΟΥ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΙΚΑΡΙΑΣ, ένα φορέα της Αυτοδιοίκησης που φυσικά να εδρεύει στην Ικαρία, να σκέφτεται, να προγραμματίζει και να οργανώνει, να υλοποιεί. Μιά Αναπτυξιακή Εταιρεία της Αυτοδιοίκησης όλης της Ικαρίας που να έχει αρμοδιότητες και για πολιτιστικά-αθλητικά ζητήματα μπορεί να παίξει έναν τέτοιο ρόλο. Σήμερα η Ικαρία είναι διαιρεμένη θεσμικά σε Βόρειους και Νότιους, υψομετρικά σε παράκτιους και ορεινούς, αναπτυξιακά σε "Αγιώτες-Ευδηλιώτες-Ραχιώτες", γεωγραφικά σε Καριώτες και Αθηναίους ή Αμερικάνους, σε νέους και μεγάλους, σε επιστήμονες και τους "υπόλοιπους", σε αριστερούς και δεξιούς ή πασόκους κλπ-κλπ. Μάλιστα, συνεχώς εφευρίσκουμε και νέες διαιρέσεις.
Οσο δεν έχουμε, όσο δεν δημιουργούμε τον ΝΟΥ της Ικαρίας, οι όποιες ενέργειες και δράσεις (όχι αντιδράσεις) για το πρόβλημα των ναρκωτικών αλλά και γιά πολλά άλλα προβλήματα δεν θα μπορούν να είναι συστηματικές και κυρίως να φέρνουν αποτέλεσμα και οφέλη για όλη την Ικαρία.
2.Πρέπει να καταστρώσουμε ένα πρόγραμμα τόνωσης της τοπικής υπερηφάνειας σε όλους μας. Σήμερα πιστεύουμε ότι η Ικαρία είναι γεμάτη μειονεκτήματα και καθυστερημένη. Ωστόσο, οι ιδιαιτερότητές της είναι ασυστηματοποίητες και άγνωστεςκαι σε εμάς τους Καριώτες αλλά και στην ευρύτερη κοινωνία. Δεν είναι μόνο η ιδιαιτερότητα της γλώσσας. Ευτυχώς αυξάνει ο αριθμός των Ικαρίων που όλο και περισσότερο πείθεται ότι αυτές ακριβώς οι ιδιαιτερότητες ΕΙΝΑΙ Ο ΠΛΟΥΤΟΣ ΤΗΣ ΙΚΑΡΙΑΣ και όχι η μίμηση του μοντέλου του παράκτιου
μαζικού ξενοδοχειακού τουρισμού των γύρω νησιών.3.Τις ξέρουμε όμως τις ιδιαιτερότητες μας; Να μιά πρόχειρη και ενδεικτική καταγραφή: Η Ικαριακή φύση έχει πάνω από 12 ενδημικά είδη φυτών και ζώων που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού, και δεν ξέρουμε πόσα άλλα θα βρεθούν γιατί είναι γενικά ανεξερεύνητη. Γεωλογικά έχει περίπου από όλα. Το αιολικό δυναμικό της Ικαρίας είναι από τα ελάχιστα της Ευρώπης με τέτοιες δυνατότητες και περιμένει την αξιοποίησή του από την αυτοδιοίκηση. Οι γεωθερμικές δυνατότητες είναι σε αναμονή. Η αρχαία Ικαρία που ήταν το σταυροδρόμι του Αιγαίου, με σημαντικό πλούτο και πολιτισμό (είναι γεμάτη από ευρήματα του νεολιθικού και του λεγόμενου "κυκλαδίτικου" πολιτισμού), είναι θαμένη κακοδιατηρημένη και άγνωστη, αντί να προβάλεται ως η Πατρίδα του Θεάτρου, η Πατρίδα του πρώτου αεροπόρου αλλά και η Πατρίδα του Κρασιού (όπως μαρτυρεί και η επιγραφή στο αρχαιολογικό Μουσείο του Κάμπου). Ποιός άλλος τόπος έχει τέτοια πλεονεκτήματα;
Αλλά δεν είναι μόνο αυτά. Η Ικαριακή κοινωνία έχει δημιουργήσει ιδιόμορφη γραφή (τσιγκριά γράμματα που δεν υπάρχουν αλλού), ιδιόμορφη οίκηση (αραιή και διάσπαρτη κατοίκηση που δεν υπάρχει αλλού), ιδιόμορφη αρχιτεκτονική στα σπίτια και στις εκκλησίες (κάθε χρόνο έρχονται φοιτητές και την σπουδάζουν), ιδιαίτερους τρόπους διασκέδασης (πανηγύρια, έθιμο πρωτοχρονιάς), δική της ιδιαίτερη λύρα (την καριώτικη που μοιάζει με τη λύρα της Καρπάθου αλλά είναι ιδιαίτερη), δική της βράκα (με σχέδιο που δεν συναντάται σε άλλα νησιά), δικά της ωράρια, δική της τσαμπουνοφυλάκα, δικό της παραδοσιακό κτηνοτροφικό σύστημα, δική της ράτσα σταφυλιού (φωκιανό), δική της ράτσα προβάτου (πρόβατο Ευδήλου), καταπληκτική και μοναδική φύση, για να μην καταλήξουμε στην γνωστή ιδιαιτερότητα των ιαματικών νερών της, αλλά και την τεράστια και σπουδαία και συχνά μοναδική ιστορική- αγωνιστική-κοινωνική της παρουσία που εκδηλώνεται με την περήφανη στάση της απέναντι στους κατακτητές κάθε είδους (Γενοβέζους, Τούρκους, Ιταλούς, κλπ).
Ακόμη, η Ικαρία αποτελεί σταθμό στο συνεταιριστικό κίνημα της χώρας, διατηρεί τη μοναδική ειδίκευση των καμινιών που τη φέρνει σήμερα σε μονοπωλιακή θέση σε όλη την Ελλάδα, διατηρεί την εξαφανιζόμενη ελιά "χουρμάδα" ή "φλασκολιά", διατηρεί ακόμη τα σπουδαία μονοπάτια της, την καταπληκτική της φιλοξενία, το υπέροχο χιούμορ και θυμοσοφία της.
Σήμερα, σε κάθε σημείο της, σε κάθε χωριό, καθημερινά δημιουργούνται αξιόλογες πρωτοβουλίες και δράσεις που όμως δεν μεταδίδονται στην υπόλοιπη Ικαρία, και κυρίως δεν τις ξέρουν οι νέοι. Κανείς δεν ενδιαφέρεται για αυτές, κανείς δεν τις συγκεντρώνει για να τις κάνει πρόγραμμα και γιά άλλες περιοχές του νησιού. Ο καθένας έχει μάθει να κρύβει τις πρωτοβουλίες του από τον άλλον.
4.Για όλα αυτά υποστηρίζω ότι ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΙΚΑΡΙΑ αλλά ούτε και κινούμαστε στην κατεύθυνση ΝΑ ΒΡΟΥΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΓΙΑ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΓΕΝΙΕΣ. Πρέπει να δημιουργήσουμε ΤΟ ΝΟΥ ΤΗΣ ΙΚΑΡΙΑΣ, τον φορέα που θα ψάχνει, θα μελετά, θα προβάλει, θα επιχειρεί.
Τον ΠΑΝΙΚΑΡΙΟ πολιτισμό πρέπει να τον γνωρίσουμε και να τον προσφέρουμε στους νέους μας, μαζί με σύγχρονες δράσεις και εργασιακές ευκαιρίες, με ευκαιρίες δουλειάς σε νέες οικονομικές δραστηριότητες όπως στην αιολική ενέργεια, στις βιολογικές καλλιέργειες, στις ήπιες μορφές τουρισμού, στη μικρή βιοτεχνική παραγωγή. Η Ικαρία έχει τις δυνατότητες να
γίνει μοντέλο αξιοζήλευτο σε όλο τον κόσμο, αρκεί να βασιστεί στις φυσικές, ιστορικές και κοινωνικές της ιδιαιτερότητες. Οι νέοι μπορούν να νοιώθουν σύγχρονοι και δημιουργικοί, να νοιώθουν ότι βρίσκονται στην πρωτοπορία, και ταυτόχρονα να εργάζονται και να δημιουργούν ΜΕΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ. Επιπλέον, μιά τέτοια αυθεντική Ικαρία, που οργανώνει το χώρο της, αξιοποιεί τις ευκαιρίες της, μπορεί να αντλήσει και επιπλέον χρηματοδοτήσεις από την Ευρωπαϊκή Ενωση, που σήμερα την αξιοποιούμε μόνο για την επιδότηση των κατσικιών, που όμως βόσκουν σε εκτάσεις που νοικιάζουν κάθε χρόνο από την αυτοδιοίκηση της Ικαρίας (πάλι δηλαδή φταίει η ανοργανωσιά μας και το στραβό μας το κεφάλι). Την ξέρουμε την Ευρωπαϊκή ένωση και για τα μεγάλα έργα του νησιού. Αλλά και αυτά αν αφεθούν χωρίς άλλες δράσεις μάλλον θα έχουν περισσότερες αρνητικές επιπτώσεις παρά οφέλη.5
.Σαν συμβολή σε έναν τέτοιο προβληματισμό κατέθεσα στην Πανικαριακή Αδελφότητα το πρώτο αντίτυπο που πήρα από το τυπογραφείο, του βιβλίου που μόλις εκδίδεται και που περιέχει τα πρακτικά του Εγχειρήματος "Ποιό μέλλον ταιριάζει στην Ικαρία;". Αναφέρομαι στο εγχείρημα προβληματισμού, αρκετά γνωστό σε πολλούς Ικάριους αλλά πάντως σε όλους τους Ικαριακούς φορείς, που ξεκίνησε το 1995 και έκλεισε με τη δημοσίευση αυτού του βιβλίου φέτος τον Γενάρη. Πιστεύω ότι πολλά συμπεράσματα και δράσεις μπορεί να βγάλει κανείς από αυτό το βιβλίο για να προσφέρει διέξοδο στη νεολαία.6.
Πρέπει όμως να μην αγνοούμε ότι οι νέοι δεν "πλησιάζονται" απλά από κάποιους επιτήδειους που τους δίνουν ναρκωτικά λές και οι νέοι είναι άβουλοι ή αδρανείς μάζες. Οι νέοι "δεν έχουν" από εμάς σήμερα, κι ας έχουν όλα τα υλικά αγαθά. ΕΜΕΙΣ ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΜΕ ΤΙΠΟΤΕ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΩΣ ΔΙΕΞΟΔΟ, γιατί και πολλοί από εμάς είμαστε σε απόγνωση ή έχουμε βρεί οικονομική επιβίωση "ρίχνοντας μπετά". Και επειδή πάντα οι νέοι αναζητούν, είναι αναμενόμενο να βρούν διέξοδο και να πάρουν ότι χειρότερο, αφού δεν νοιώθουν ούτε περήφανοι, ούτε κοινωνικά θωρακισμένοι με αυτοπεποίθηση για να αντιμετωπίσουν το μέλλον και να εργαστούν για αυτό.
7.
Η μεγαλύτερη απόδειξη της ευθύνης μας είναι το γεγονός ότι ΟΛΟΙ ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΤΗΚΑΜΕ μόλις μάθαμε για το μέγεθος της διάδοσης που έχει το χασίς στη νεολαία μας. Αυτό και μόνο σημαίνει ότι ΔΕΝ ΞΕΡΑΜΕ ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΣΗΜΕΡΑ ΞΕΡΟΥΜΕ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ Η ΝΕΟΛΑΙΑ ΜΑΣ, δεν ξέρουμε τα προβλήματά της, τις αγωνίες της, δεν έχουμε επαφή με τα παιδιά μας, δεν είχαμε αντιληφθεί την απόσταση που μας χωρίζει από αυτά. Αλλά το κυριώτερο, είμαστε εντελώς άσχετοι και ανενημέρωτοι εμείς οι ίδιοι για το πρόβλημα των ναρκωτικών.Ας ανασκουμπωθούμε λοιπόν σήμερα όλοι μας, γιατί το πρόβλημα που υπάρχει σήμερα με το χασισάκι πολύ γρήγορα μπορεί να μετατραπεί σε πρόβλημα ηρωϊνης, αφού σημασία έχει ο λόγος που κάποιος καταφεύγει (και δεν του "προσφέρονται" απλά ή τάχα "τα βρίσκει εύκολα") στα ναρκωτικά. Και ο λόγος που καταφεύγει στα ναρκωτικά είναι γιατί δεν του "προσφέρεται" ή δεν βρίσκει εξίσου "εύκολα" βιώσιμες λύσεις, διεξόδους και κυρίως περηφάνεια και πολιτισμό, από εμάς τους ίδιους.