Εφημερίδα ΝΕΑ ΙΚΑΡΙΑ και ΑΘΕΡΑΣ
Δεκέμβριος 1996
Συμβολή στο διάλογο για την υπανάπτυξη της Ικαρίας
Ηλίας Γιαννίρης, 3.10.96
Εισαγωγικά
Στο τεύχος Ιουλίου-Αυγούστου 1996 της Νέας Ικαρίας δημοσιεύτηκε μιά επιστολή του Νομάρχη Σάμου Πυθαγόρα Βαρδίκου, όπου, αρκετά παραστατικά και με έγκυρα στοιχεία, υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να υπάρχει κακοπιστία αλλά "κλίμα σύμπνοιας και ομόνοιας" μεταξύ των Σαμιωτών και των Καριωτών. Η Ικαρία παίρνει χρηματοδοτήσεις σε ποσοστά που κυμαίνονται στο 38% των νομαρχιακών πόρων ενώ το πληθυσμιακό της μέγεθος δεν αντιστοιχεί παρά στο 21% του πληθυσμού του νομού, υποστηρίζει χαρακτηριστικά ο Νομάρχης, και αυτό οφείλεται στο καλό επίπεδο συνεργασίας που έχει επιτευχθεί στο Νομαρχιακό Συμβούλιο.
Επικροτώντας το καλό επίπεδο συνεργασίας που υπάρχει (και πρέπει να υπάρχει) στο Νομαρχιακό Συμβούλιο, ας μου επιτραπεί, με αυτή μου την επιστολή, να συμβάλω και εγώ στο διάλογο που άνοιξε μετά την δημοσίευση του κύριου άρθρου της ΝΕΑΣ ΙΚΑΡΙΑΣ με τίτλο "Η Ικαρία σε διωγμό", φύλλο Μάη-Ιούνη 1996 και την απάντηση του κ. Νομάρχη στο επόμενο φύλλο.
Μια αφετηρία
Από το 1993 έχω διατυπώσει δημόσια την άποψη ότι θα πρέπει να καθοριστεί, για τυπικούς και μόνο λόγους, μιά σταθερή νομαρχιακή αναλογία, ένα ελάχιστο ποσοστό με βάση το οποίο θα κατανέμονται όχι μόνο οι πόροι, αλλά και ο εξοπλισμός και το προσωπικό του Νομού στα τρία νησιά του Νομού μας -Σάμο, Ικαρία, Φούρνους.
Αυτή η αναλογική κατανομή πρέπει να συμφωνηθεί από κοινού, και να μην είναι αναστρέψιμη για κάποιο χρονικό διάστημα (π.χ. για μιά δεκαπενταετία), μόνο και μόνο για να αποφύγουμε το βασικό λάθος του παρελθόντος, ανάλογα με τους πολιτικούς συσχετισμούς να κατανέμονται αντίστοιχα και οι νομαρχιακοί πόροι, ή να κλείνουν οι στρόφιγγες χρηματοδότησης σε ορισμένες περιπτώσεις.
Υποστηρίζω αυτή τη θέση γιατί, μπορεί σήμερα, και μάλιστα με τη θετικότατη συμβολή και επιμονή του ίδιου του κ. Νομάρχη, να υπάρχει ένα καλό κλίμα συνεργασίας και σύμπνοιας, αύριο όμως μπορεί να μην είναι έτσι, με αποτέλεσμα να τρωθεί ανεπανόρθωτα το ήδη λαβωμένο κύρος του νέου θεσμού της Νομαρχιακής αυτοδιοίκησης και να πυκνώσουν οι φωνές που ήδη ακούγονται στην Ικαρία (από όλους τους πολιτικούς χώρους) ότι με τους διορισμένους Νομάρχες ήταν καλύτερα.
Ας σκεφτούμε όλοι μαζί: Δεν πρέπει να αποκλείσουμε την περίπτωση να εκλεγεί Νομάρχης στο μέλλον που να μην υπολογίζει καθόλου τις ψήφους της Ικαρίας, αφού δεν θα εξαρτά από αυτές την εκλογή του. Και επομένως μπορεί να την ρίχνει συστηματικά σε όφελος της Νήσου Σάμου. Γιά παράδειγμα, να εκτελεί κατά προτεραιότητα τα περισσότερα έργα του νησιού Σάμου και να διατίθενται για την Ικαρία τα περισσεύματα. Ποιός μπορεί να αποκλείσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ιδιαίτερα αφού ο Νομάρχης διαθέτει αυξημένη πλειοψηφία στο Νομαρχιακό Συμβούλιο, αλλά και γιατί μπορεί να αναπτυχθεί ένα διαπαραταξιακό Σαμιώτικο Λόμπυ κατά της Ικαρίας ανα πάσα στιγμή;
Η ανάγκη της αυτοτέλειας της Επαρχίας Ικαρίας
Για αυτό τον κίνδυνο και μόνο, που στο μυαλό των Καριωτών συνδέεται ευθέως με την παλαιότερη εμπειρία που έχει η Ικαρία όταν επί δεκαετίες είχε αφεθεί στην απομόνωση και στην τύχη της, και η Νομαρχία Σάμου διέθετε κατά κύριο λόγο τα κονδύλια στο νησί της Σάμου (αν υπάρχει αμφιβολία ας παραγγελθεί μιά μελέτη για τις ετήσιες χρηματοδοτήσεις στο Νομό τα τελευταία 50 χρόνια) θα πρέπει να τεθεί ως Νομαρχιακός Στόχος ο εξής:
Η Επαρχία Ικαρίας να αποκτήσει την τεχνική-επιστημονική, την διοικητική και την οικονομική δυνατότητα και επάρκεια να τα βγάζει πέρα αυτοτελώς ως αυτοδιοικούμενη βαθμίδα (που στα χαρτιά είναι με την πρόσφατη ίδρυση του Επαρχείου) όχι μόνο γιά την εύρυθμη λειτουργία όλου του Νομού, αλλά και γιατί μόνο έτσι η Σάμος δεν θα αισθάνεται την Ικαρία ως βάρος, ως αναγκαίο κακό, ή, ακόμα χειρότερα, ως το μικρότερο παιδί που ο καλός μπαμπάς, ο πατέρας-αφέντης θα το φροντίσει και αυτό.
Και αν σήμερα, χάρη στο καλό κλίμα που υπάρχει στο Νομαρχιακό Συμβούλιο, ο Νομός, παρά τα δυσανάλογα για τις ανάγκες του Νομού οικονομικά μέσα, προσπαθεί να αντιμετωπίζει και τα καφτά προβλήματα της καθυστερημένης Επαρχίας Ικαρίας (και εδώ η συμβολή του Νομάρχη είναι καθοριστική), κανένας στο μέλλον δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι πάντα θα ισχύει το ίδιο, αφού τα πρόσωπα αλλάζουν, αλλά και αφού οι πόροι, όπως φαίνεται όλο και θα λιγοστεύουν.
Ανάγκη για διάλογο
Για να πετύχουμε αυτό το στόχο της αυτοτέλειας της Επαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ικαρίας, που τόσο θα οφελήσει την εύρυθμη λειτουργία όλου του Νομού, πιστεύω ότι με πρωτοβουλία του ίδιου του Νομάρχη και του Νομαρχιακού Συμβουλίου θα πρέπει να ξεκινήσει ένας διάλογος σε όλο το Νομό, για τη δημιουργία μιάς ευρύτατης κοινωνικής και πολιτικής συναίνεσης με όλα τα κόμματα του Νομού, όλες τις παρατάξεις στο Νομαρχιακό Συμβούλιο, όλους τους πολιτικούς του Νομού και κυρίως σε συνεργασία με την ίδια την Αυτοδιοίκηση του Νομού (Δήμοι και Κοινότητες, Συμβούλια Περιοχής, Αναπτυξιακοί Σύνδεσμοι, Αναπτυξιακές Εταιρείες, Επαρχιακό Συμβούλιο, Νομαρχιακό Συμβούλιο, ΤΕΔΚ Νομού Σάμου).
Ανάγκη ρύθμισης των εσωνομαρχιακών ροών
Ως ένα πρώτο μέτρο για την επίτευξη του στόχου της αυτοτέλειας της Επαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ικαρίας θα πρέπει να είναι ο σταθερός καθορισμός, από το Νομαρχιακό Συμβούλιο, της αναλογίας που θα πρέπει να έχει η Ικαρία από τους Νομαρχιακούς πόρους, το Νομαρχιακό εξοπλισμό και τους Νομαρχιακούς υπαλλήλους. Το ακριβές ύψος της αναλογίας αυτής εξαρτάται από τα κριτήρια τα οποία θα δεχτούμε και το ζήτημα είναι ανοιχτό. Το θέμα δεν είναι βέβαια "να χωρίσουμε τα τσανάκια μας", ή "δώστους τόσα να ησυχάσουμε" αλλά όλοι μαζί να στηρίξουμε στα πόδια της την Επαρχία για να λειτουργεί σωστά η διοίκηση όλου του Νομού.
Στην απάντησή του στη ΝΕΑ ΙΚΑΡΙΑ ο ο κ. Νομάρχης χρησιμοποιεί ήδη ένα κριτήριο, το πληθυσμιακό (22%). Το ίδιο κριτήριο χρησιμοποιεί συνήθως και το Υπουργείο Εσωτερικών. Στην περίπτωσή μας όμως, που πρέπει να λεπτολογηθούν περισσότερο τα κριτήρια, είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει να συνυπολογίσουμε και άλλες συνιστώσες. Για παράδειγμα, το 48% των κατοικημένων οικισμών του Νομού Σάμου βρίσκεται στην Επαρχία Ικαρίας, και αυτοί χρειάζονται δρόμους, υποδομές, κοινωνικό εξοπλισμό κλπ. Επίσης, το 27% των ΟΤΑ του Νομού είναι στην Επαρχία Ικαρίας. Οι χρονοαποστάσεις στην Ικαρία είναι μεγαλύτερες προς τα αστικά κέντρα (Αγ. Κήρυκος, Βαθύ). Υπάρχουν μαι άλλες πληθυσμιακές συνιστώσες (δημογραφικές), όπως μεγαλύτερη γήρανση πληθυσμού και μεγαλύτερη σχολική αποτυχία και εγκατάλειψη εκπαίδευσης στην Ικαρία (άρα χρειάζονται αυξημένα κονδύλια για υγεία-περίθαλψη και για εκπαίδευση).
Παλιότερα είχα προτείνει μιά κατανομή της τάξης του 1/3 για την Επαρχία Ικαρίας (33%) και 2/3 για το νησί της Σάμου. Είχα δε καταλήξει σε αυτή την αναλογία συνυπολογίζοντας όχι μόνο τα πληθυσμιακά κριτήρια που αναφέρει ο κ. Νομάρχης, αλλά επιπλέον και:
Οπως είδαμε π.χ. με τη μεγάλη φωτιά του 1993, στο νησί δεν υπήρχαν παρά ελάχιστα πυροσβεστικά και έπρεπε να υπάρξουν θύματα και καταστροφές για να έχει σήμερα η Ικαρία μιά κάποια σχετική υποδομή στην πυρόσβεση. Επίσης, όπως όλοι ξέρουμε το νησί έχει έναν γεωπόνο, ότι το πολεοδομικό γραφείο δεν λειτουργεί, ότι το νοσοκομείο Ικαρίας είναι ακόμα εξαρτημένο από το Νοσοκομείο Σάμου, και ότι η Επαρχιακή αυτοδιοίκηση Ικαρίας παραπαίει μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας με τρείς μόνο υπαλλήλους τη στιγμή που άλλες Επαρχιακές αυτοδιοικήσεις άλλων Νομών έχουν πάνω από πενήντα υπαλλήλους. Το πιό χαρακτηριστικό βέβαια παράδειγμα είναι ότι έχουμε φτάσει στο σημείο το Επαρχείο Ικαρίας να ζητάει από τη Νομαρχία κάποια μικροποσά ακόμα και για γραμματόσημα. Ούτε αυτά τα μικροποσά δεν έχει η Ικαρία για να διεκπεραιώνει την αλληλογραφία της.
Ο αγώνας είναι κοινός
Οι ανεπάρκειες της Ικαρίας είναι τεράστιες, και δεν είναι μόνο θέμα χρημάτων και έργων, αλλά και εξοπλισμού και υπαλλήλων, και τεχνικής-επιστημονικής στήριξης. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η κατάσταση στη Σάμο είναι πολύ καλύτερη, και ότι έχουν αλλά δεν μας δίνουν. Ομως, πρέπει να συμφωνήσουμε ότι π.χ. αν υπάρχουν τρείς γεωπόνοι στο Νομό, οι δυό νάναι στη Σάμο και ο ένας στην Ικαρία, αν υπάρχουν τρείς κτηνίατροι το ίδιο, αν υπάρχουν τρία πυροσβεστικά οχήματα, η ίδια αναλογία θα πρέπει να τηρείται.
Βέβαια κανένας δεν θα υποστήριζε να μετατεθούν υπάλληλοι από τη Σάμο προς την Ικαρία. Αυτό όμως που μπορεί να γίνει είναι να μετατεθούν όσοι υπάλληλοι θέλουν, αλλά κυρίως, οι νέες προσλήψεις να γίνονται για θέσεις στην Ικαρία μέχρι να καλυφθεί η αναλογία του 1/3. Πρέπει να αποφύγουμε να διαμορφωθεί η άποψη ότι υπάρχει ο κίνδυνος να υποβαθμιστούν οι υπηρεσίες της νήσου Σάμου αλλά και όλου του Νομού, και ότι αυτού του είδους οι ποσοστώσεις αποτελούν μοίρασμα και συνδιαχείριση της μιζέριας. Το αντίθετο να είναι ο στόχος μας, όλοι μαζί, Σαμιώτες και Καριώτες να διεκδικήσουμε την έξοδο όλου του Νομού από τη μιζέρια.
Έχουμε και ένα τρανταχτό επιχείρημα προς αυτή την κατεύθυνση: Ο Νομός Σάμου είναι προτελευταίος στα χρήματα που παίρνει. Τα ποσά αυτά να αυξηθούν όχι μόνο για να αντιμετωπίσει ο Νομός την αναπτυξιακή καθυστέρηση που υπάρχει στην Ικαρία και τις αναπτυξιακές στρεβλώσεις που έχουν γίνει σε όλο το Νομό αλλά και για να θωρακιστεί αναπτυξιακά ως παραμεθόριος περιοχή.
Τέλος, ο κ. Νομάρχης έχει πολύ δίκιο να λεει ότι δεν πρέπει να είμαστε γκρινιάρηδες, ότι πρέπει να αναγνωρίζουμε όσα θετικά γίνονται, και κυρίως την ύπαρξη καλής διάθεσης. Δεν είναι σωστό να αποδίδουμε κακές προθέσεις στη δευτεροβάθμια (Νομαρχιακή) αυτοδιοίκηση, γιατί με την ίδια λογική άλλοι θα αποδίδουν κακές προθέσεις στην Επαρχιακή Αυτοδιοίκηση, και άλλοι στην Τοπική Αυτοδιοίκηση (Δήμοι και Κοινότητες). Και αυτό, εν μέρει έγινε, όταν ο Νομάρχης μαζί με τον Βουλευτή επισκέφτηκαν το καλοκαίρι την Ικαρία. Ακούστηκαν τότε αλληλοκατηγορίες που σε καμιά περίπτωση δεν στοιχειοθετούν θετικές εξελίξεις. Αντιλαμβάνομαι ότι ο κάθε Καριώτης μπορεί να είναι δύσπιστος για τις εξαγγελίες που ακούει, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να είμαστε κακόπιστοι, ούτε "να φταίει ο γάιδαρος και να χτυπάμε το σαμάρι". Γιατί έτσι καταλήγουμε, όπως χαρακτηριστικά λεει ο Νομάρχης, "χωρίς να προσφέρουμε το παραμικρό, να κάνουμε το έργο αυτών που προσφέρουν δυσκολότερο".
Ολοι μας πρέπει να συμβάλουμε έμπρακτα, ο καθένας όπως μπορεί και με πνεύμα καλής πίστης και συνεργασίας, ώστε τα πράγματα να πηγαίνουν μπροστά για όλο το νομό. Και σε αυτή την κατεύθυνση, η αυτοτέλεια της Επαρχίας Ικαρίας αποτελεί κρίσιμο σημείο.