Η Ραγκούσα βρίσκεται στην άκρη της Ιταλίας, στα ορεινά της Νότιας Σικελίας. Γενικά είναι τόσο βραχότοπος, που οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι δεν την είχαν εποικίσει, σε αντίθεση με όλη την υπόλοιπη Σικελία. Κατοικήθηκε κυρίως στη διάρκεια του μεσαίωνα από κατοίκους που βρέθηκαν στα ορεινά για να αποφύγουν τους πειρατές. Οι κάτοικοι του σικελικού μεσαίωνα έκαναν ό,τι ακριβώς και εμείς, εδώ στην Ελλάδα. Αναμόρφωσαν το βραχώδες τοπίο χτίζοντας με τις πέτρες των βουνών μαντρότοιχους και πεζούλες (αναβαθμούς). Έτσι “έφτιαξαν” χώμα για καλλιέργειες και βοσκοτόπια σε έναν τόπο ορεινό. Σήμερα, η ορεινή ύπαιθρος της Ραγκούζα αντιμετωπίζει πανομοιότυπα προβλήματα με αυτά της ορεινής Ελλάδας. Οι νέοι φεύγουν και οι παλιότεροι, που ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία δεν είναι ευχαριστημένοι.

Προσπαθούν όμως να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Το Δεκέμβριο ‘98 μία ελληνική αποστολή τεχνικών και αυτοδιοίκησης από την Ικαρία, το Αν. Πήλιο και την Μεσσαρά Κρήτης βρέθηκε στην Ραγκούσα της Σικελίας στα πλαίσια ενός Διακρατικού Κοινοτικού Έργου για τις παραμεθόριες περιοχές (του TERRA/LORE της Γ.Δ. XVI της Κομισιόν). O φιλόξενος Δήμαρχος και οι συνάδελφοι του Δήμου μας έδειξαν τι προσπαθούν να κάνουν.

Μεταξύ άλλων μας πήγαν στην ορεινή ύπαιθρο της Ραγκούσα Σαν Φιλίππο, στο αγρόκτημα “Κοντράντα Ραφιτέλλι”, που είναι ένας βοσκότοπος έκτασης 540 στρεμμάτων. Ο τόπος δεν είχε τίποτε διαφορετικό από τους δικούς μας ορεινούς τόπους και απέχει αρκετά χιλιόμετρα από την παρακείμενη πόλη.

Ο κτηνοτρόφος-ιδιοκτήτης μας εξήγησε την απλή ιδέα που εφαρμόζουν:

Η ιδέα ήταν να απευθυνθούν σε παιδιά σχολείων και κατοίκους της πόλης, με σκοπό να τους γνωρίσουν την ζωή της υπαίθρου. Όποιος ήθελε, να μπορούσε να μείνει εκεί με την οικογένειά του, να φαει σωστά και υγιεινά, να περπατήσει, να κάνει βόλτα με άλογο, να ασχοληθεί με την κηπουρική ή με καλλιτεχνικά (ζωγραφική, πηλό κλπ), να γνωρίσει από κοντά τα ζώα, να αρμέξει, να φτιάξει τυρί και άλλα αγροτικά προϊόντα.

Το σύστημα των επισκεπτών, εκτός από τις ομαδικές επισκέψεις σχολείων και τουριστών, λειτουργεί και με μέλη. Συγκεκριμένα, μπορείς να γραφτείς μέλος του αγροκτήματος, να υιοθετήσεις την αγελάδα σου, να την αρμέγεις και να κάνεις το τυρί σου από αυτήν, να χρησιμοποιείς τον ξενώνα, να συμμετέχεις στα εργαστήρια, και φυσικά να πηγαίνεις τη βόλτα σου στην περιοχή.

Υπάρχουν εγγεγραμμένα 102 μέλη με κάρτα και γνώμη. Δηλαδή, το κάθε μέλος έχει το δικαίωμα να διατυπώνει προτάσεις για βελτιώσεις, για νέες δραστηριότητες, για νέες υποδομές και διαμορφώσεις. Φυσικά, οι διαχειριστές του αγροκτήματος (ο κτηνοτρόφος και ο συνεταιρισμός) τις συζητούν σοβαρά και αν μπορούν τις εφαρμόζουν.

Σήμερα, στο αγρόκτημα “Κοντράντα Ραφιτέλλι” έχουν δημιουργηθεί 12 νέες θέσεις εργασίας. Λειτουργούν εργαστήρια (γλυπτικής, ζωγραφικής, Μπονσάϊ, κλπ). Διάφορα εγκαταλειμμένα κτίσματα έχουν μετατραπεί σε ξενώνες και ησυχαστήρια.. Έχουν διαμορφωθεί ειδικές διαδρομές για πεζοπορία και για ιππασία αξιοποιώντας τους λόφους, τη βλάστηση, τις ρεματιές και μία παρακείμενη τεχνητή λίμνη. Έχουν αφήσει ορισμένες περιοχές του αγροκτήματος με την άγρια βλάστηση. Μία-δυο φορές το χρόνο οργανώνουν αγώνες μότο-κρός. Συχνά οργανώνουν γλέντια. Πολλά μέλη επιλέγουν το αγρόκτημα για διάφορες προσωπικές γιορτές, αφού οι χώροι υπάρχουν και είναι οικείοι, η εξυπηρέτηση σε φαγητά είναι καλή και ποιοτική, και φυσικά δεν ενοχλούν κανένα.

Οι νέοι του συνεταιρισμού έχουν καταμερίσει τις αρμοδιότητες μεταξύ τους, και τους τομείς ευθύνης. Βρήκαν και τις ειδικότητες που χρειαζόντουσαν. Έναν απόφοιτο καλών τεχνών, έναν γλωσσομαθή, έναν γεωπόνο, έναν ειδικό για δημόσιες σχέσεις. Πήραν δάνεια και αξιοποίησαν Προγράμματα όπως το Λήντερ, και έφτιαξαν αίθουσες και ξενώνες. Συμμετείχαν οι ίδιοι σε προγράμματα κατάρτισης. Σήμερα, οργανώνουν σεμινάρια για τους αγρότες της περιοχής, για νέους άνεργους, για τους κατοίκους της πόλης, με μια πλούσια θεματολογία, για οικολογία, διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, νέες τεχνικές παραγωγής κλπ.

Μάλιστα, αυτό που κάνουν έχει τέτοια ζήτηση, που σήμερα υπάρχουν συνολικά στην περιοχή τέσσερα τέτοια αγροκτήματα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι και η ζωή της οικογένειας του κτηνοτρόφου έχει αποκτήσει άλλο νόημα. Όλοι είναι ενθουσιασμένοι για αυτό που κάνουν. Έχουν ξεφύγει από τη μιζέρια της αγροτικής ζωής, με την ανασφάλεια και την απομόνωση, και αισθάνονται χρήσιμοι, δημιουργικοί και περήφανοι που είναι αγρότες. Φυσικά, μία από τις βασικότερες σκέψεις τους είναι η διαδοχή στο αγροτικό επάγγελμα.

Όπως το βλέπουν σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά, το να είσαι κτηνοτρόφος είναι τελικά ένα μοντέρνο, ευχάριστο και προσοδοφόρο επάγγελμα!