Επιστροφή στην σελίδα των προηγούμενων τευχών

 Επιστροφή στην αρχική σελίδα

Ικαριακά και Φουρνιώτικα Νέα

Συνεντεύξεις-Συζητήσεις που έχουν δημοσιευτεί

Τεύχος 1, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1998

 Μια συζήτηση για την Ανάπτυξη της Επαρχίας Ικαρίας, με αφορμή την ίδρυση της Αναπτυξιακής Εταιρείας Επαρχίας Ικαρίας

Συζητούν: Ηλίας Γιαννίρης, Χωροτάκτης, Διευθύνων Σύμβουλος της Αν. Εταιρίας Επαρχίας Ικαρίας, Κώστας Μελαχροινός, Οικονομολόγος, στέλεχος της Planning Group, Μάγια Πατεράκη, Νομικός, Διοίκηση Επιχειρήσεων

Για τα Ικαριακά Παραδοσιακά Προϊόντα Μία συζήτηση με το Δημήτρη Σύριγγα

Οι Εντυπώσεις δύο Ικαρίων Εθελοντών από τη Δανία Οι πρωτοπόροι Γιάννης Φουντούλης και Φωτεινή Παροίκου

Η Ικαρία Νησί των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Μία συζήτηση με τον Ξενοφώντα Κόχυλα, Πρόεδρο του ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΡΑΧΙΩΤΏΝ ΙΚΑΡΙΑΣ, σχετικά με τις καλοκαιρινές (1998) εκδηλώσεις του Συλλόγου στις Ράχες.

Τεύχος 2, Ιανουάριος-Φεβρουάριος 1999

  Ικαρία και Θεατρικό Παιχνίδι μία συζήτηση με την Μαρία Σαββίδου

Τεύχος 3, Μάρτιος-Απρίλιος 1999

“Πολλά ακόμη θα μπορούσαμε να κάνουμε…” Μια συζήτηση με την Φραγκίσκη Καρόρη-Ψαχαροπούλου

Τεύχος 5ο Ιούλιος-Αύγουστος 1999.

 Μια συζήτηση για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την ανεργία στις παραμεθόριες νησιώτικες περιοχές, με παράδειγμα την Ικαρία, Συζητούν οι Η. Γιαννίρης, Λ. Κόχυλας, Ελ. Μανώλη και Μ. Τσαμουδάκης.

Τεύχος 7, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1999

Συνέντευξη με τον Έπαρχο Ικαρίας Στέφανο Παμφίλη (βλέπε τελευταίο τεύχος)

Συνέντευξη με τον Δήμαρχο Ευδήλου Στέλιο Σταμούλο (βλέπε τελευταίο τεύχος)

 

Ηλ. Γιαννίρης: Η Αναπτυξιακή Εταιρεία Επαρχίας Ικαρίας είναι νεοσύστατη. Το γεγονός ότι όλες οι αποφάσεις της αυτοδιοίκησης για την ίδρυσή της ήταν ομόφωνες δείχνει πόσο ώριμος καρπός ήταν η δημιουργία της. Η αυτοδιοίκηση, ως πολιτικός-διοικητικός θεσμός απέκτησε έναν δικό της φορέα που να επεξεργάζεται σημαντικά ζητήματα σε ένα επίπεδο επιστημονικό-τεχνικό και να την απαλλάσσει από το βάρος των τεχνικών-επιστημονικών ενασχολήσεων και ευθυνών.

Είναι προφανές ότι έτσι η ίδια η αυτοδιοίκηση θα παίρνει μεν τις πολιτικές από-φάσεις, θα ασκεί διοίκηση, θα ορίζει τις κατευθύνσεις, και η Αναπτυξιακή Εταιρεία θα στηρίζει την αυτοδιοίκηση, θα τεκμηριώνει, θα παρουσιάζει θέματα για αποφάσεις, θα υλοποιεί, θα συμμετέχει σε προγράμματα, κλπ, ως αξιόπιστος αλλά και έμπιστος φορέας.

Ωστόσο, πρέπει σήμερα να εκτιμήσουμε την γενικότερη κατάσταση μέσα στην οποία καλείται να δράσει η Αναπτυξιακή Εταιρεία. Εσύ Κώστα έχεις εμπλακεί στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Β. Αιγαίου. Πώς μπορούμε να τοποθετήσουμε σήμερα την Επαρχία Ικαρίας μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο του Β. Αιγαίου;

Κ. Μελαχροινός: Αν και δεν νομιμοποιούμαστε σε κρίσεις αξιολογικού χαρακτήρα, γιατί υπάρχει συνάδελφος εταιρεία που κάνει αυτή τη δουλειά, μπορούμε να δούμε ορισμένα θέματα που άπτονται διαχειριστικών πλευρών. Κατ’ αρχήν νομίζω ότι είναι η πρώτη φορά που εμφανίζεται η Επαρχία Ικαρίας μέσα σε ένα Επιχειρησιακό Πρόγραμμα, με ιδιαίτερο βάρος. Αντιπροσωπεύει περίπου το 30% των πιστώσεων που διατίθενται σε νομαρχιακό επίπεδο. Αυτό από μόνο του δεν είναι ιδιαίτερα θετικό. Δεν μπορούμε να συζητούμε για Προγραμματισμό Αναπτυξιακού Χαρακτήρα στη λογική ποσοστώσεων με τοπική διάρθρωση, πράγμα το οποίο συμβαίνει σε όλο το Αιγαίο, και μεταξύ των Νομών Λέσβου, Χίου και Σάμου. Από την άλλη όμως υποδηλώνει μια υπαρκτή κατάσταση που πρέπει να πάρουμε υπόψη μας. Υπό αυτή την έννοια είναι κατ’ αρχήν θετικό βήμα το ότι το 30% των νομαρχιακών πιστώσεων είναι αφιερωμένες στην Επαρχία Ικαρίας.

Ηλ. Γιαννίρης: Τις αξιοποιεί αυτές τις πιστώσεις;

Κ. Μελαχροινός: Υπάρχουν μια σειρά έργα τα οποία νομίζω πως αλλάζουν πια την μορφή και την υποδομή του νησιού. Η Ικαρία είναι σε ένα διαφορετικό σημείο από ότι γνωρίζαμε. Δρόμοι, λιμάνια, αεροδρόμια, δίνουν τη δυνατότητα για τη φυσική άρση της απομόνωσης. Σε επόμενο στάδιο πρέπει κανείς να πάρει υπόψη του και την άρση της απομόνωσης μέσα από τη δυνατότητα επικοινωνίας των μονίμων κατοίκων, δηλαδή από τη χρήση της πληροφορίας. Άρα θα πρέπει να έχουμε μια υποδομή που θα ξεφεύγει από αυτό που ξέρουμε μέχρι σήμερα, και να πάει σε άυλες μορφές των λεωφόρων της επικοινωνίας. Αυτές άλλωστε θα χαρακτηρίσουν και τον επόμενο αιώνα.

Ηλ. Γιαννίρης: Όπως διαμορφώνεται η κατάσταση με τις συζητήσεις που γίνονται για το Τρίτο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης που θα ισχύσει μετά το 2.000, θα είναι η ίδια νοοτροπία και προσανατολισμοί που ίσχυσαν με το 2ο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (2ο Πακέτο Ντελόρ) ή θα είναι κάτι διαφορετικό, που σημαίνει ότι η ίδια η αυτοδιοίκηση αλλά και οι φορείς της Επαρχίας θα πρέπει να έχουν μια άλλη αντιμετώπιση για τα αναπτυξιακά;

Κ. Μελαχροινός: Το Τρίτο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, το επονομαζόμενο Πακέτο Σαντέρ, είναι ίσως μια καλή ευκαιρία για να αλλάξουμε τις μεγάλες γραμμές προσανατολισμού που ακολουθήθηκαν τα τελευταία χρόνια.

Σίγουρα πρέπει να αντιμετωπιστεί με μια διαφορετική νοοτροπία. Και οι συνενώσεις σε επίπεδο Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλά και η ωριμότητα που υπάρχει πια σε επίπεδο Κοινωνικών Εταίρων νομίζω ότι θα δώσουν την ευκαιρία για ενός άλλου τύπου Προγραμματισμό που θα ξεφεύγει από τις μικρές τοπικές ιδιαιτερότητες, θα προτάσσει το συλλογικό συμφέρον και θα μπορεί να ενσωματώνει τις προκλήσεις του μέλλοντος. Αναφέρομαι στις νέες τεχνολογίες, στις δυνατότητες της Πληροφορικής και της χρήσης της πληροφορίας και κυρίως στην αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού.

Ηλ. Γιαννίρης: Ωστόσο υπάρχει μια σημαντική ιδιαιτερότητα. Η Ικαρία δεν μπορεί να κάνει εύκολα ότι κάνουν άλλες περιοχές. Δεν έχει κάμπους. Δεν έχει πολλές παραλίες όπως άλλα νησιά. Το συγκριτικό της πλεονέκτημα, αυτό που θα μπορούσε να την κάνει μία διακριτή παρουσία, με την προσωπικότητά της την ίδια, αυτό δεν είναι στην πράξη το ζητούμενο που όλοι πρέπει να σκύψουμε επάνω του, και να χαράξουμε τον δικό μας δρόμο στα δικά μας πεδία;

Μ. Πατεράκη: Ναι. Μάλιστα, η εμπειρία που έχει αποκομιστεί γενικότερα από τη χρήση των Προγραμμάτων, την καλή και την κακή χρήση εννοώ. Πιστεύω ότι στο θέμα της διαμόρφωσης πρωτοβουλιών στα πλαίσια του Τρίτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης οι προσανα-τολισμοί είναι πολύ ευρύτεροι και η Ικαρία δεν είναι αναγκασμένη να δεσμευτεί σε σχέση με αυτά. Έτσι κι αλλιώς υπάρχουν και άλλα Προγράμματα τα οποία μπορεί να αξιοποιήσει η Ικαρία. Μάλιστα, είναι χαρακτηριστικό ότι τα προγράμματα που διαχειρίζεται σήμερα η Αναπτυξιακή Εταιρεία, όπως το TERRA/LORE ή το Εθελοντικό Πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Εθελον-τικής Υπηρεσίας, δεν είναι ενταγμένα στο 2ο πακέτο Ντελόρ. Αυτό σημαίνει ότι οι χρονικές δεσμεύσεις είναι διαφορετικές και επομένως υπάρχουν οι ευκαιρίες να μην είναι πράγματα φτιαγμένα στο γόνατο, που έχει χαρακτηριστεί ως το εθνικό μας όργανο.

Ηλ. Γιαννίρης: Το γόνατο!

Μ. Πατεράκη: Ναι το γόνατο! (γέλια). Πρέπει να επισημάνουμε ότι σήμερα υπάρχει μια γενικότερη συναίνεση του κόσμου της επαρχίας σε ήπιες μορφές ανάπτυξης, είτε αυτό αφορά καλλιέργειες, είτε αφορά τουρισμό και τις ποικίλες μορφές του, είτε διάφορους εναλλακτικούς τρόπους ανάπτυξης, με τη δημιουργία υποδομών και το σεβασμό στο περιβάλλον. Σήμερα θα μπορούσαμε να είμαστε πρωτοπόροι σε πολλά, αρκεί να έλειπαν κάποιες εσωτερικές μιζέριες και επιπλέον θα προσανατολιζόταν και ο κόσμος προς βιώσιμες κατευθύνσεις. Χαίρομαι που η Ικαρία αυτή τη στιγμή είναι αρχηγός ενός προγράμματος, γιατί δίνει την ευκαιρία να δείξει πόσο εννοούνται ορισμένα πράγματα.

Ηλ. Γιαννίρης: Έχω την εντύπωση ότι ο κόσμος της Ικαρίας έχει συναίσθηση και της ιδιαιτερότητας της Ικαρίας και των Φούρνων, και του ρόλου που θα μπορούσαν να παίξουν. Όμως υπάρχει σημαντική αμηχανία στην κοινωνία, και εστιάζεται στο πώς να κάνουν, πώς να υλοποιήσουν.

Μ. Πατεράκη: Η προσωπική μου εμπειρία πάνω στη διαχείριση προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης λέει ότι η σημαντικότερη αδυναμία ήταν πάντοτε η έλλειψη ενημέρωσης που θα έφτανε στους τελικούς χρήστες, στον κόσμο που θα αναλάμβανε την πρωτοβουλία. Δεν υπήρχε πρόσβαση στην πληροφόρηση. Ήταν πολύ δύσκολο κάποτε, ακόμη περισσότερο εδώ, στην Επαρχία μας, που έχουμε ήδη το πρόβλημα της απομόνωσης και μάλιστα για πολύ πιο βασικά θέματα. Το θέμα της ενημέρωσης είναι ένα θέμα αιχμής. Πρέπει να παρακολουθούνται οι εξελί-ξεις, η ροή των πραγμάτων, και να δημιουργούνται και συνασπισμοί κατά κάποιο τρόπο, με άλλες περιοχές της Ευρώπης, ώστε να προωθούνται και κοινά προγράμματα.

Ηλ. Γιαννίρης: Κώστα, εσύ έχεις μια καλή εικόνα για την Ικαρία γιατί έχεις συμβάλει στη διαμόρφωση των προτάσεων του LEADER II αλλά και γιατί παρακολουθείς το ΠΕΠ Β. Αιγαίου. Ποια είναι η βασική αδυναμία της Επαρχίας; Είναι πράγματι γεγονός ότι ο κόσμος μπορεί να θέλει να συμμετέχει, αλλά να μην ξέρει πώς;

Κ. Μελαχροινός: Κατ’ αρχήν να πούμε ότι η ύπαρξη της Αναπτυξιακής Εταιρείας μπορεί να λύσει τέτοιου είδους προβλήματα πληροφόρησης και συντονισμού. Από την άλλη, υπάρχουν εταιρείες του ιδιωτικού τομέα, όπως η Planning Group, που προχωράνε σε πιο εξειδικευμένες υπηρεσίες, και σε πιο λεπτομερή σχεδιασμό και παροχή υπηρεσιών. Το βασικό πρόβλημα που προκύπτει είναι ότι σε αρκετές περιπτώσεις δεν είναι σαφείς οι όροι του παιχνιδιού με αποτέλεσμα να δημιουργούνται Παρανοήσεις. Δηλαδή κάποιος φαντάζεται ότι είναι επιλέξιμος σε κάποιο πρόγραμμα χωρίς αυτό να πατάει σε πραγματικά περιστατικά. Να σας φέρω ένα απλό παράδειγμα: Με αφορμή το ειδικό αναπτυξιακό πρόγραμμα Μεσαριάς, το οποίο είναι ενταγμένο στο ΠΕΠ Β. Αιγαίου. Ενώ υπάρχουν οι εγκρίσεις ενώ έχει γίνει η επιλογή των δικαιούχων, ωστόσο η υλοποίηση είναι ακόμα σε ένα αρχικό στάδιο γιατί οι δικαιούχοι δεν έχουν καταφέρει ακόμα ούτε τις οικοδομικές άδειες να εκδώσουν. Πρακτικά αυτό οφείλεται σε μια σειρά προϋποθέσεις, από δασαρχείο μέχρι ένα πλήθος άλλων εμπλεκομένων υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων η βασικότερη αιτία είναι η έλλειψη τίτλων ιδιοκτησίας. Και όπως αντιλαμβάνεται ο καθένας, είναι πάρα πολύ δύσκολο να υπάρξει χρηματοδότηση από ένα οποιοδήποτε πρόγραμμα χωρίς να είναι σαφή τα ιδιοκτησιακά θέματα στα οποία αναφέρεται ο δικαιούχος.

Επομένως έχουμε ένα παράδειγμα όπου ενώ ο ενδιαφερόμενος έχει την αίσθηση ότι είναι κύριος και κάτοχος του αναφερομένου χώρου στην πράξη δεν είναι τόσο απλά και εύκολα τα πράγματα. Άρα εκεί η Αναπτυξιακή Εταιρεία μπορεί να παίξει έναν ευρύτατο ρόλο προετοιμασίας των δικαιούχων ώστε στον προβλεπόμενο χρόνο να μπορούν να υλοποιούν τα προγράμματα για τα οποία έχουν επιλεγεί, ενταχθεί, ή δυνητικά μπορούν να ενταχθούν. Ένα δεύτερο σημείο στο οποίο θα πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερο βάρος είναι η διεθνής παρουσία και διάσταση της όποιας δράσης σε τοπικό επίπεδο. Η όποια πρωτοβουλία, η όποια δραστηριότητα πρέπει να γίνεται στα πλαίσια ενός διεθνούς ορίζοντα. Και μια τέτοια προοπτική την είχαν οι Ικάριοι εδώ και πάρα πολλά χρόνια.

Δείγμα της οποίας είναι και οι οργανώσεις της ομογένειας σε διάφορες χώρες και οι οργανώσεις στην ηπειρωτική Ελλάδα διότι πια είναι αδιανόητο να κουβεντιάζουμε για παραγωγικές δραστηριότητες οποιουδήποτε τομέα οι οποίες θα είναι κλειστές στο πλαίσιο του νησιού ή έστω του ελλαδικού χώρου. Αυτό πια έχει τελειώσει και θα πρέπει να έχουμε έναν διεθνή ορίζοντα, γιατί εκεί κρίνεται και η βιωσιμότητα και η αποτελεσματικότητα αυτών των δράσεων.

Τέλος η Εταιρεία μπορεί να βοηθήσει πάρα πολύ στην ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων τόσο με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετωπίζουν παρεμφερή προβλήματα σε τοπικό επίπεδο, όσο και με τις γειτονικές χώρες της βαλκανικής και πολύ περισσότερο με τους γείτονες της ανατολικής πλευράς με τους οποίους υπάρχει και ιστορική σχέση αλλά και η άμεση δυνατότητα ανάπτυξης κοινών πρωτοβουλιών και δράσεων που θα ξεφεύγουν από το ψυχροπολεμικό κλίμα και το μάρκετινγκ της αγοράς όπλων και εξοπλισμών που στερούν πολύτιμους πόρους και από τους δύο λαούς και δυνατότητες αναπτυξιακού προσανατολισμού των μέσων που διαθέτουν.

Ηλ. Γιαννίρης: Ας αναφέρουμε, μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, με μεγαλύτερες λεπτομέρειες για το πώς έχει αναπτύξει η Εταιρεία τη δράση της.

Το πρώτο είναι ότι η Επαρχία Ικαρίας με τον Έπαρχο Ικαρίας υπέβαλε πρόταση στην 16η Γενική Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πρόγραμμα TERRA. Το ακρωνύμιο του δικού μας Έργου είναι LORE, και όποτε ακούτε για TERRA/LORE να ξέρετε ότι η αναφορά γίνεται για το Έργο της Ικαρίας. Το LORE λοιπόν είναι ένα από τα 15 Προγράμματα που εγκρίθηκαν. Είμαστε περήφανοι γιατί από τα 142 προγράμματα που υποβλήθηκαν τελικά εγκρίθηκαν μόνο 15, ένα από τα οποία είναι και το δικό μας. Στο LORE αρχηγός είναι η Επαρχία Ικαρίας και Εταίροι η Μεσαρά Κρήτης, το Ανατολικό Πήλιο Μαγνησίας και δύο Δήμοι της Ιταλίας, το Άλκαμο και η Ραγκούσα.

Το TERRA/LORE, που θα διαρκέσει μέχρι το τέλος 1999, ήταν η βασική αιτία για να κινητοποιηθούμε όλοι μας ώστε να δημιουργηθεί η Αναπτυξιακή Εταιρεία της Επαρχίας, να το διαχειριστεί η ίδια η Επαρχία, και τα οφέλη να μείνουν εδώ στην Επαρχία, μαζί με την ίδια την Αναπτυξιακή Εταιρεία, η οποία έλειπε. Άγνωστη είναι η συνέχεια και του ίδιου του Προγράμματος TERRA/LORE μετά το 1999, καθώς δεν αποκλείεται να υπάρξει συνέχεια. Εμείς πρέπει να δουλέψουμε αξιόπιστα και αποτελεσματικά για να υλοποιήσουμε το Πρόγραμμα, γιατί στο μέλλον, μπορεί να αξιολογηθούμε θετικά και να συμμετέχουμε σε όποια συνέχεια υπάρξει.

Ο άξονας του Προγράμματος για την Ικαρία, αφορά ένα Τοπικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα που θα μελετήσει τις ανάγκες, τις ιδιαιτερότητες της Επαρχίας για τα επόμενα 7 ή 10 χρόνια, σε συνεργασία με την αυτοδιοίκηση. Αυτή θα είναι και η συνεισφορά μας προς τους άλλους 4 εταίρους του LORE. Το Τοπικό αυτό Πρόγραμμα θα περιέχει τον αναπτυξιακό προσανατολισμό, τις προτεραιότητες και τις δράσεις που θα πρέπει να υλοποιηθούν. Σε αυτό μπορεί να συμβάλει το Πακέτο Σαντέρ, η υποστήριξη των Ικάριων και Φουρνιωτών της Επαρχίας, της Διασποράς, της Αθήνας. Θα κριθούμε από το αποτέλεσμα. Όσο εμείς βρούμε τον προσανατολισμό μας, ομονοήσουμε για το μέλλον μας, συντονιστούμε μεταξύ μας, τόσο και θα μπορούμε να έχουμε καλύτερες και αποτελεσμα-τικότερες χρηματοδοτήσεις, και οφέλη πολλαπλασιαστικά για όλους μας. Το Τοπικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα θα γίνει με τη χρηματοδότηση του TERRA/LORE.

Εκτός από αυτό τον κύριο άξονα θα υπάρξουν επίσης ημέρες ενημέρωσης κοινού για τα αναπτυξιακά θέματα, θα γίνουν επιμέρους μελέτες και πιλοτικές εφαρμογές για κρίσιμους τομείς της Επαρχίας, όπως για τις μεταφορές, τις ήπιες μορφές ενέργειας, τον εμπλουτισμό βοσκο-τόπων, την τηλεματική και τις τηλεπικοινωνίες, τις ήπιες μορφές τουρισμού, τις βιολογικές καλλιέργειες και άλλες. Όλα αυτά, όταν τα σχεδιάζαμε δεν είχε καν εξαγγελθεί το Σχέδιο Καποδίστριας. Τώρα, με τις συνενώσεις των Κοινοτήτων, πολλές από τις δράσεις του Σχεδίου Καποδίστριας θα τις αξιοποιήσουμε συμπληρωματικά με αυτές του TERRA/LORE ώστε να έχουμε το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα, και να μην έχουμε αλληλοεπικαλύψεις.

Επίσης, υπάρχει και ένας άλλος άξονας δράσης της Αναπτυξιακής Εταιρείας που δίνει μεγάλη σημασία στο Βουνό της Ικαρίας, στην οροσειρά το Αθέρα. Ο άξονας αυτός έχει σχέση με τα μονοπάτια, τον οικοτουρισμό και άλλες ήπιες μορφές τουρισμού, με τη βιολογική γεωργία. Η Αναπτυξιακή Εταιρεία έχει αναλάβει δύο τρεις πρωτοβουλίες.

Η μία αφορά 4 εθελοντές που ήρθαν στην Ικαρία στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας, και οι οποίοι επί 6 μήνες εργάστηκαν για τα μονοπάτια της Ικαρίας, τα σήμαναν, τα κατέγραψαν, συνέλεξαν φυτά, φωτογράφησαν, επισήμαναν την σημερινή τους κατάσταση. Με βάση αυτή τη δουλειά θα βγει ένας ειδικός χάρτης για τους περιπατητές. Μια άλλη πρωτοβουλία αφορά μια πρόταση που υποβλήθηκε στο LEADER II για τα μονοπάτια, και η οποία θα αξιοποιήσει τη δουλειά των εθελοντών για να κάνει επεμβάσεις, διορθώσεις, σημάνσεις, και γενικά να κάνει λειτουργικά τα μονοπάτια.

Σε μια Τρίτη φάση θα υπάρξει μια άλλη μελέτη που χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Αιγαίου και η οποία θα αφορά το πώς θα οργανωθεί ένα αγροτοτουριστικό σύστημα αξιοποίησης του Ικαριακού βουνού, και πώς θα ενταχθούν τα ορεινά χωριά, η τοπική παραγωγή, ο πολιτιστικός πλούτος και οι κάτοικοι της ενδοχώρας. Σε όλη αυτή τη δράση φυσικά περιλαμβάνονται και οι Φούρνοι. Χρειάζεται ένας νους που να τα παρακολουθεί όλα αυτά, να τα συντονίζει, να ενημερώνει την αυτοδιοίκηση, να εισηγείται, να συνδιαλέγεται με τη Νομαρχία, τις κεντρικές υπηρεσίες, την ίδια την Κομισιόν. Αυτό το ρόλο έρχεται να παίξει η Αναπτυξιακή Εταιρεία της Επαρχίας. Πρέπει να προσπαθούμε να πείθουμε για το δίκιο μας, να αρθρώνουμε το δικό μας λόγο, να προβάλουμε την προσωπικότητα της επαρχίας, τις δυνατότητές της, και βέβαια να αιτιολογούμε αντικειμενικά και δίκαια και γόνιμα όσο μπορούμε τα αιτήματά μας.

Η Αναπτυξιακή Εταιρεία της Επαρχίας Ικαρίας είναι μια ανώνυμη εταιρεία που έρχεται να βοηθήσει την επιχειρη-ματικότητα της Επαρχίας. Για να έχει καλύτερα από-τελέσματα θα πρέπει να υπάρξουν και χορηγίες. Ήδη υπάρχει ένας εσωτερικός οικονομικός κανονισμός και έτσι έχει διασφαλιστεί η διαφάνεια της διαχείρισης και ανά πάσα στιγμή θα ξέρουμε όλοι, και το Διοικητικό Συμβούλιο, και η αυτοδιοίκηση αλλά και οι χορηγοί, που βρίσκονται οι πόροι και πως κατανέμονται. Η διαφάνεια είναι βασικό στοιχείο αξιοπιστίας, και η Εταιρεία πρέπει να δίνει τη διασφάλιση στον κάθε χορηγό ή φορέα που πληρώνει, για την σωστή αξιοποίηση των κονδυλίων.

Κ. Μελαχροινός: Σχετικά με τους απόδημους θα πρέπει να δούμε την αξιοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων στα πλαίσια αυτοχρηματοδοτούμενων έργων μέσα στο τρίτο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Μέχρι σήμερα είχαμε την αξιοποίηση πόρων από την Ομογένεια ως υποκατάστατο της κρατικής λειτουργίας.

Σχολεία, δρόμοι, νοσοκομεία, πάσης φύσεως υπηρεσίες και υποδομές. Σήμερα εν όψει της τρίτης χιλιετίας, δια-μορφώνονται οι όροι για μια αξιοποίηση ιδιωτικών πόρων με καθαρά ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και απόδοση, που μέσα από μια ιεράρχηση και αξιολόγηση, θα μπορούσε να δώσει διέξοδο στην ανα-ζήτηση επενδυτικών ευκαιριών που πιθανότατα να υπάρχουν και στο στοιχείο της ομογένειας.

Μ. Πατεράκη: Κώστα, πώς βλέπεις την προοπτική της δημόσιας διοίκησης στα πλαίσια τα ευρωπαϊκά, σε μία ενοποιημένη οικονομικά και πολιτικά Ευρώπη; Πόσο αυτό μας επηρεάζει;

Κ. Μελαχροινός: Βρισκόμαστε στην Τρίτη χιλιετία πια, και η οργάνωση του κράτους όπως την ξέραμε σύντομα θα είναι παρελθόν. Εκτός από θέματα που αφορούν τη φορολογία, την άμυνα, και την εσωτερική ασφάλεια, η πλειοψηφία των υπόλοιπων δραστηριοτήτων, αποφάσεων, προγραμματικών και διαχειριστικών αρμοδιοτήτων, θα παίρνονται σε τοπικό επίπεδο. Θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την επερχόμενη κατάσταση, πέρα από τα κλισέ του παρελθόντος. Θα πρέπει να υπάρξει μια προετοιμασία για τις επόμενες συνθήκες και την αντιμετώπισή τους, διότι δεν θα υπάρχει το άλλοθι του τρίτου, του κράτους το οποίο ελέγχεται από κάποιον άλλο, και με το οποίο συνήθως είμαστε σε αντιπαλότητα και για ιστορικούς λόγους. Τώρα πια οι αποφάσεις που θα αφορούν την Επαρχία, την εξέλιξή της και την πορεία της θα λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο. Που σημαίνει σωστότερη, σοβαρότερη και αποτελεσματικότερη οργάνωση και κυρίως ιεράρχηση και αξιολόγηση έργων, πρωτοβουλιών, προγραμμάτων με όρους που να αξιοποιούν κατά το δυνατό τους διατιθέμενους πόρους. Παραδείγματος χάρη, δεν μπορεί ταυτόχρονα να ζητάμε ένα πλήθος λιμενικών έργων ενώ υπάρχει η δυνατότητα περιορισμού τους και αξιοποίηση του οδικού δικτύου. Ίσως να ξύνω πληγές, αλλά βλέποντας τα πράγματα από πιο κοντά, από ένα διαχειριστικό επίπεδο, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την χρήση και την αξιοποίηση των διατιθέμενων πόρων στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Περιμένοντας την πολλαπλασιαστική λειτουργία όλων αυτών των διατιθέμενων πόρων και τη μεγιστοποίηση του αποτελέσματός τους πέρα από μικρά τοπικά συμφέροντα. Δεν είναι δυνατόν να υπάρχει, σύμφωνα με τον πληθυσμό που διαθέτει η Επαρχία και τις ανάγκες της σπατάλη ούτε ενός εκιού αύριο. Επομένως, θα πρέπει να είναι πολύ πιο σοβαρή η διαδικασία με την οποία προγραμ-ματίζουμε. Ο τρόπος με τον οποίο προγραμματίζουμε θα πρέπει να έχει απο-ενοχοποιηθεί από ηθικά και άλλου τύπου αξιολογικά στοιχεία και να παίρνουμε υπόψη μας καθαρά δημογραφικά, αναπτυξιακά, οικονομικά κριτήρια, με τα οποία θα μπορεί συλλογικά η πλειοψηφία να αποφασίζει και να προχωράει.

Μ. Πατεράκη: Πιστεύω ότι χτυπάει έντονα το καμπανάκι για την αυτοδιοίκηση, σε σχέση με τη δυνατότητά του στελεχιακού της δυναμικού και τις ανάγκες της σε προσωπικό ώστε να αντιμετωπίσει αυτή την ανασυγκρότηση των ευθυνών, ώστε να υπάρχει υπεύθυνος και έγκυρος μηχανισμός, για να έχει αποτελέσματα.

Ηλ. Γιαννίρης: Θέλω να αναφέρω ένα παράδειγμα που θα κάνει κατανοητό σε όλους το μέλλον που έρχεται. Πριν από λίγο καιρό είχαμε βρεθεί στο ΥΠΕΧΩΔΕ με τον Πρόεδρο του Αναπτυξιακού Συνδέσμου των ΟΤΑ Ικαρίας τον Αποστόλη Μουσέτη, έχοντας μαζί μας την Μελέτη του Συμβουλίου Περιοχής Βόρειας Ικαρίας για την υγειονομική ταφή των σκουπιδιών της Βόρειας Ικαρίας που μας είχε δώσει ο Πρόεδρος του Αυγερινός Κούβαρης.

Συζητήσαμε με τον ειδικό σύμβουλο ΥΠΕΧΩΔΕ κ. Δοντά ο οποίος μας ρώτησε ποιος είναι ο πληθυσμός της Βόρειας Ικαρίας. Όταν του είπαμε ότι πρόκειται για 3.500 κατοίκους, μας ρώτησε για το συνολικό πληθυσμό του νησιού. Μόλις έμαθε ότι πρόκειται για 7.500 κατοίκους μας είπε ότι το μέγεθος είναι πολύ μικρό αλλά ωστόσο επειδή είναι νησί θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί αρκεί να βρίσκαμε μια συνολική λύση για όλο το νησί. Ζητούσε δηλαδή το ΥΠΕΧΩΔΕ ενιαία λύση, πράγμα που είναι αυτονόητο. Ας αναφέρουμε, για να μην παρεξηγηθούμε, ότι η αυτοδιοίκηση έχει κάνει σημαντική δουλειά για να βρει κατάλληλους χώρους. Όμως, το μέλλον βρίσκεται σε σωστή εναπόθεση των σκουπιδιών και τόσο η τεχνολογία αλλά και οι διαθέσιμοι πόροι συνηγορούν σε έναν χώρο υγειονομικής ταφής σκουπιδιών για όλη την Ικαρία, καλά οργανωμένο, και όχι 10 μικρούς και ανεξέλεγκτους.

Επομένως μιλάμε για ένα νοικοκύρεμα. Η ίδια λογική ισχύει και γα τα οδικά έργα, για τα λιμενικά, για χίλια δυο μικρά και μεγάλα. Ο συντονισμός είναι πλέον αναγκαίος σε χωροταξικό επίπεδο και πρέπει να κυριαρχούν συνολικές λογικές. Οι ρυθμίσεις που κάνουμε, και οι χρήσεις γης, και τα βοσκοτόπια, και τα δάση, και οι τουριστικές περιοχές, όλα αυτά πρέπει να υποτάσσονται σε συνολικές λογικές.

Μ. Πατεράκη: Επομένως, θα υπάρχει ανάγκη στελέχωσης πολύ μεγαλύτερη από τη σημερινή, και εκεί βρίσκεται ένα σημαντικό εργασιακό μέλλον για πολλούς νέους και νέες της Ικαρίας. Και αυτό δεν αφορά το μικρό τοπικό επίπεδο όπως γινόταν με τους γραμματείς τω κοινοτήτων, αλλά για μηχανικούς, γεωπόνους, δασολόγους, νέους αγρότες, κλπ. Επίσης, Ηλία, καλό είναι να αναφέρεις περισσότερα για το εθελοντικό πρόγραμμα που έχει αναλάβει η Αναπτυξιακή Εταιρεία και τη δυνατότητα αποστολής εθελοντών από την Ικαρία στο εξωτερικό. Επίσης για το Σημείο Πληροφόρησης Νέων που πρόκειται να δημιουργηθεί στον Εύδηλο. Επίσης, αν αυτό το σημείο πληροφόρησης θα έχει σύνδεση με τους απόδημούς.

Ηλ. Γιαννίρης: Είχαμε κάνε μια πρόταση μέσω του Αναπτυξιακού Συνδέσμου προς τη ΓΓΝΓ για τη δημιουργία ενός σημείου πληροφόρησης νέων στον Εύδηλο, έχοντας υπόψη μας τα νέα κέντρα πληροφόρησης Νέων που δημιουργήθηκαν στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και στην Πάτρα. Η ανάγκη πληροφόρησης Νέων εδώ είναι οξύτερη. Ζητήσαμε έναν Υπολογιστή, μια σύνδεση με το Ιντερνέτ, και άλλο εξοπλισμό. Η Πρόταση μας εγκρίθηκε και τώρα βρισκόμαστε στο σημείο της υλοποίησης, περιμένοντας τον εξοπλισμό από τη ΓΓΝΓ. Θα ακολουθήσει μια εκστρατεία στα 4 Γυμνάσια-Λύκεια της Επαρχίας, και θα χρησιμοποιήσουμε τον εξοπλισμό αυτό και για ευρύτερη χρήση, όπως για την κατασκευή μίας δικής μας σελίδας στο Ιντερνέτ, που να έχει τις αποφάσεις της αυτοδιοίκησης και της Αναπτυξιακής Εταιρείας. Η σύνδεσή μας με την ομογένεια μέσω των νέων τεχνολογιών είναι επομένως εξασφαλισμένη. Σκεφτείτε ότι με εικόνα, φωνή, δεδομένα, θα μπορούμε να επικοινωνούμε μέσω του κομπιούτερ με την ομογένεια. Συγγενείς να λύνουν ζητήματα κληρονομικά, οι διάφορες διευθύνσεις Ικάριων να υπάρχουν μαζεμένες στο Ιντερνέτ.

Μ. Πατεράκη: Θα ήθελα να προσθέσω ότι είναι και μία πολύ καλή ευκαιρία για τη σύνδεση της Ικαρίας με τα Πιλοτικά Παρατηρητήρια του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού τα οποία αυτή τη στιγμή έχουν κατά-γράψει την ανεργία με μεγάλες λεπτομέρειες κατά τόπους, και τις απαιτούμενες ειδικότητες που ζητάει η αγορά εργασίας. Υπάρχει ένα τέτοιο κέντρο στην Καλλιθέα και θα μπορούσαμε να ζητήσουμε και εμείς μια τέτοια εφαρμογή.

Ηλ. Γιαννίρης: Από το σημείο Πληροφόρησης θα μπορεί κανείς να παίρνει πληροφορίες για τη νομοθεσία, για τη νομολογία, να μαθαίνει την τελευταία υπουργική απόφαση ή προεδρικό διάταγμα, πληροφορίες για σπουδές για επενδύσεις, πληροφορίες για τη Νομαρχία κλπ. Όπως καταλαβαίνετε, είναι ανοιγμένοι οι ασκοί του Αιόλου, και το ερώτημα είναι ποιος θα τα κάνει όλα αυτά. Ακολουθούμε μία τακτική, Βήμα το βήμα, για κάθε δράση που αναπτύσσεται βρίσκουμε τους κατάλληλους ανθρώπους, συνήθως νέους, και προχωράμε. Αν δεν βρίσκεται το κατάλληλο προσωπικό είναι αυτονόητο ότι η ιδέα ή η δράση που ανοίγεται μπροστά μας απλά δεν υλοποιείται. Όλα αυτά σχετίζονται και με τις ειδικεύσεις που υπάρχουν, με τις διαθεσιμότητες. Σημασία έχει, πάνω από όλα, εμείς, οι Ικάριοι και οι Φουρνιώτες να καθορίζουμε, όσο μπορούμε μόνοι μας το μέλλον μας. Είναι καλό να σκεφτόμαστε ότι το μέλλον το δικό μας να μην το αφήνουμε να το ορίζουν άλλοι. Η Ικαρία έχει μια ανθρωπιά και ο πλούτος της Επαρχίας μας ακόμα υπάρχει και πρέπει να διαφυλάσσεται ως κιβωτός. Στο μέλλον η Ικαρία δεν αποκλείεται ακόμη και να διδάσκει άλλες περιοχές για την τοπική ανάπτυξη.

Μ. Πατεράκη: Λες και υπάρχει μια επαναφορά στην πορεία του χρόνου. Όπως είχε αναπτυχθεί παλαιότερα ένα κοινοτικό σύστημα που ήταν πολύ προωθημένο για την εποχή του, με μια αποτελεσματική εσωτερική διοίκηση, σήμερα μοιάζει να επανέρχεται αυτή η ανάγκη, μετά από χρόνια. Αυτό είναι ένα χαρμόσυνο για εμάς γεγονός γιατί μας βρίσκει εξοικειωμένους με αυτές τις μορφές διοίκησης. Βέβαια, είναι στο χέρι του καθενός να συμβάλει, και ξέρω πως πολλοί έχουν κουραστεί από λόγια, και ευχολόγια και από μικρο-συγκρούσεις και μικρο-παρεξηγήσεις μέσα στο νησί, αλλά δεδομένου ότι συζητάμε για ένα νέο πλαίσιο σήμερα, θα πρέπει ο καθένας να δει τι μπορεί να προσφέρει, και πόσο μπορεί να συμβάλει.

(Η συζήτηση έγινε στο Στούντιο του Ευδήλου της Ικαριακής Ραδιοφωνίας και μεταδόθηκε στις 12/8/1998)

Επιστροφή

Επιστροφή στην σελίδα των προηγούμενων τευχών

 

Για τα Ικαριακά Παραδοσιακά Προϊόντα Μία συζήτηση με το Δημήτρη Σύριγγα

Ικαριακή Ραδιοφωνία: Υπάρχουν 4 προϊόντα τα οποία μελέτησες και έκανες και σχετικές εκθέσεις. Ποια είναι αυτά τα προϊόντα;

Δ. Σύριγγας: Πριν αναφερθώ στα ειδικά προϊόντα της Ικαρίας που μελέτησα, θέλω να πω δύο λόγια για αυτές τις εκθέσεις. Για κάθε προϊόν παρουσιάζεται η περιγραφή του η τεχνολογία παρασκευής, οικονομικά στοιχεία, όπως εμπορευσιμότητα και άλλα, και στοιχεία για την ιστορική τους καταβολή. Οι εκθέσεις αυτές δημιουργούν προϋποθέσεις για μια καλύτερη διερεύνηση για την εμπορευματοποίησή τους και την είσοδό τους στην αγορά. Ένα προιόν είναι τα κατσίκια “ρασκό”. Είναι ένα ξεχωριστό είδος και έχουν μια σχετική ιδιομορφία σε σχέση με τα κατσίκια άλλων περιοχών.

Ικ. Ραδιοφωνία: Αυτό αφορά και τα παράγωγά του, όπως το τυρί καθούρα κλπ;

Δ. Σύριγγας: Όχι, δεν αφορά τα παράγωγά τους. Η καθούρα που ανέφερες, είναι ένα άλλο προϊόν από τα 4 που έκανα έκθεση. Η Ελλάδα έχει πάρα πολλά τυριά. Έχει ήδη πιστοποιήσει για 14 από αυτά τον παραδοσιακό τους χαρακτήρα μέσω του Υπουργείου Γεωργίας. Η καθούρα δεν έχει ακόμη πιστοποιηθεί ως προς τον παραδοσιακό της χαρακτήρα. Είχαμε και ελλείψεις, όπως για παράδειγμα, δεν είχαμε μετρήσεις για την οξύτητα της καθούρας, το πε-χά που λέγεται στη χημεία. Επομένως η παρουσίαση δεν ήταν πλήρης.

Ικ. Ραδιοφωνία: Τα άλλα δύο Προϊόντα;

Δ. Σύριγγας: Είναι τα γλυκά Ικαρίας και ειδικά το γλυκό Τριαντάφυλλο, στο οποίο η Ικαρία ειδικεύεται.

Ικ. Ραδιοφωνία: Το γλυκό αυτό να πούμε ότι παράγεται από τη βιοτεχνία Τέσκου, και μάλιστα, η βιοτεχνία έχει προβλήματα να βρει πρώτη ύλη. Είναι μια ανοιχτή πρόκληση να ασχοληθεί κανένας με την καλλιέργεια αυτών των τριανταφυλλιών αφού υπάρχει ήδη η ζήτηση. Τα γλυκά αυτά μόλις κυκλοφορήσουν γίνονται ανάρπαστα γιατί είναι περιζήτητα.

Δ. Σύριγγας: Το πρόβλημα, από ότι μας είπε και ο ίδιος ο Τέσκος ξεκίνησε από την πυρκαγιά του 1993 γιατί κάηκαν οι τριανταφυλλιές.

Ικ. Ραδιοφωνία: Και το τέταρτο προϊόν;

Δ. Σύριγγας: Είναι ο Πράμνιος Οίνος. Το προϊόν αυτό ναι μεν είναι παραδοσιακό προϊόν αλλά μπορεί να υπαχθεί αλλού. Ως προϊόν ονομασίας προέλευσης ή γεωγραφικής ένδειξης. Υπάρχει όμως αντίρρηση από τους Γάλλους εταίρους για αυτό. Πρέπει να προωθήσουμε τον παραδοσιακό του χαρακτήρα.

Ικ. Ραδιοφωνία: Βρισκόμαστε λοιπόν σε μια κατάσταση όπου έχουν μελετηθεί 4 Ικαριακά Προϊόντα σε επίπεδο προμελέτης; Τι πρέπει να γίνει από δω και πέρα;

Δ. Σύριγγας: Αρχικά να πούμε τι ενισχύσεις θα έχει κανείς έχοντας αυτές τις πιστοποιήσεις. Οι ενισχύσεις στοχεύουν να φέρουν το προϊόν στον τελικό καταναλωτή, να μπουν στα ράφια ενός σουπερμάρκετ, ενώ σήμερα δεν μπορούν. Μόλις πιστοποιηθεί ένα προϊόν ως παραδοσιακό, οι ενισχύσεις που δίνονται αφορούν την εισδοχή του στην αγορά, του επιτρέπεται να βγάλει διαφημιστικά ενημερωτικά φυλλάδια, ενημερωτικές ετικέτες, έρευνα αγοράς για ευαισθητοποίηση των καταναλωτών, ενισχύσεις οικονομικές για τη βελτίωση του εξοπλισμού και της τεχνολογίας παρασκευής τους. Ένα μεγάλο κομμάτι της ενίσχυσης αφορά την εκπαίδευση των ανθρώπων που θέλουν να ασχοληθούν με κάποιο προϊόν.

Ικ. Ραδιοφωνία: Τελικά χρειάζεται ένα ολόκληρο επιχειρηματικό σχέδιο και συντονισμένη δράση. Δεν είναι επομένως μία απλή υπόθεση.

Δ. Σύριγγας: Δεν είναι μεν απλή υπόθεση, δεν είναι όμως και πάρα πολύ δύσκολο να γίνει.

Ικ. Ραδιοφωνία: Βέβαια η αξιοπιστία στην παρασκευή αυτών των Προϊόντων και οι μη νοθείες και η τήρηση όλων των παραδοσιακών κανόνων παρασκευής τους είναι πρωταρχικά στοιχεία. Άλλωστε η φήμη των καριώτικων προϊόντων προέρχεται από μια καθαρότητα στον τρόπο παραγωγής τους και την ενσωμάτωσή τους στον ικαριακό τρόπο ζωής. Γι αυτό και δεν πρέπει να περιέχουν χημικά ή νόθα συστατικά. Είναι αδιανόητο να πίνεις καριώτικο κρασί και την άλλη μέρα να έχεις πονοκέφαλο από τα χημικά και τα συντηρητικά. Είναι απαράδεκτο για την καριώτικη κουλτούρα και για τον καριώτικο πολιτισμό.

Δ. Σύριγγας: Να συμπληρώσω ότι το ύψος των ενισχύσεων για την Ικαρία, ως απομακρυσμένη περιοχή, φτάνουν μέχρι το ύψος του 85% ενώ στην υπόλοιπη χώρα φτάνουν το 60%. Επομένως όποιος παραγωγός θέλει, μπορεί να ενταχθεί σε αυτές τις ενισχύσεις.

Ικ. Ραδιοφωνία: Για την υποστήριξη των παραγωγών ιδιαίτερο ρόλο μπορούν να παίξουν η Αναπτυξιακή Εταιρεία της Επαρχίας Ικαρίας, οι Ικάριοι επιστήμονες, οι συνεταιρισμοί και βέβαια η ίδια η αυτοδιοίκηση.

Δ. Σύριγγας: Βέβαια πρέπει να υπάρξει το ενδιαφέρον από τους ίδιους τους παραγωγούς.

(Η συνέντευξη έγινε στο στούντιο Ευδήλου της Ικαριακής Ραδιοφωνίας στις 10/8/1998)

Επιστροφή

Επιστροφή στην σελίδα των προηγούμενων τευχών

Οι εντυπώσεις δύο Ικαρίων Εθελοντών από την παραμονή τους στη Δανία

Οι πρωτοπόροι Γιάννης Φουντούλης και Φωτεινή Παροίκου

 

Δύο νέοι από την Ικαρία, ο Γιάννης Φουντούλης και η Φωτεινή Παροίκου πήγαν εθελοντές στη Δανία, μέσω του Προγράμματος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας (EVS), που στην Ελλάδα χειρίζεται η Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς (ΓΓΝΓ), και στην Ικαρία ο Αναπτυξιακός Σύνδεσμος ΟΤΑ Επαρχίας Ικαρίας.

Μετά από κατάλληλη προετοιμασία στην Ελλάδα, αναχώρησαν τον Οκτώβριο 1997, για 8 μήνες. Ο φορείς υποδοχής ήταν δύο σχολεία-οικοτροφεία ειδικής αγωγής για παιδιά από δύσκολες οικογένειες και παιδιά μεταναστών. Τα σχολεία αυτά (ROSKILDE και BOSERUP) βρίσκονται στην ύπαιθρο, κοντά στην κωμόπολη ROSKILDE. Οι εθελοντές, αφού έφτασαν στη Δανία είχαν ειδική εκπαίδευση από την Εθνική Υπηρεσία Εθελοντισμού της Δανίας, την ICYE, στην Κοπενχάγη. Κατόπιν πήγαν στις θέσεις τους, μαζί με άλλους εθελοντές. Τον Φεβρουάριο 1998 οι έλληνες εθελοντές επέστρεψαν στην Ελλάδα.

Η συνέντευξη αυτή πραγματοποιήθηκε για την αξιολόγηση του έργου. Δημοσιεύεται με τη σύμφωνη γνώμη των δύο εθελοντών.

Ερώτηση: Πήγατε στην Δανία ως εθελοντές από τον Αναπτυξιακό Σύνδεσμο της Επαρχίας Ικαρίας. Φύγατε στις 20 Οκτώβρη μετά από μια μάλλον ταχύρυθμη προετοιμασία. Πότε αποφασίσατε να πάτε στη Δανία;

Γιάννης Φουντούλης: Μια βδομάδα πριν.

Ερ: Μέσα σε μια εβδομάδα λοιπόν ο Αναπτυξιακός Σύνδεσμος σε συνεργασία με τη ΓΓΝΓ, σας προμήθευσαν με εισιτήρια και ασφάλειες, έκαναν τα μαθήματα προετοιμασίας σας και φύγατε. Πήγατε στα σχολεία Ροσκίλτνε και Μπόσερουπ. Εσείς το ξέρατε ότι θα ναι δύο διαφορετικά σχολεία;

Φωτεινή Παροίκου: Ναι, το ξέραμε.

Ερ: Πόσο μακριά είσαστε;

Γιάννης: 8 χιλιόμετρα. Ξέραμε ότι τουλάχιστον θα είμαστε κοντά, και ότι θα μπορούμε να επικοινωνούμε τα απογεύματα.

Ερ: Πράγμα το οποίο έγινε;

Φωτεινή: Επικοινωνούσαμε, άλλά ήταν δύσκολη η επικοινωνία και ακριβά τα λεωφορεία. Έπρεπε να παίρνω ένα λεωφορείο που πέρναγε κάθε μία ώρα και μετά να αλλάζω...

Ερ: Αυτά τα μεταφορικά σας τα έδιναν από το πρόγραμμα;

Γιάννης και Φωτεινή: Όχι.

Ερ: Οι επικοινωνίες ήταν δύσκολες και με το “έξω κόσμο”, ή μόνο μεταξύ σας; Παίρνατε π.χ. τηλέφωνο στην Ελλάδα;

Γιάννης: Από το δικό μου σχολείο ναι. Πήγαινα στο γραφείο άνετα.

Φωτεινή: Εγώ έπρεπε να πληρώνω το κάθε τηλεφώνημα.

Ερ: Υπάρχουν κάποια ποσά από το πρόγραμμα που δικαιολογούνται το μήνα για τις προσωπικές σας ανάγκες. Αυτά τα πήρατε όλα;

Γιάννης και Φωτεινή: Ναι. Ήταν όμως λίγα.

Ερ: Εκεί βρεθήκατε σε δύο διαφορετικά σχολεία και ήσαστε μέσα. Πώς ήταν περίπου το πρόγραμμα της ημέρας; Ήταν διαφορετικά τα προγράμματα από σχολείο σε σχολείο;

Φωτεινή: Ήταν κοινά τα Προγράμματα.

Γιάννης: Εγώ ξυπνούσα στις 6:30 π.μ. έφτιαχνα πρωϊνό για το σχολείο, μετά 8:00-9:00 επέβλεπα τους μαθητές που έκαναν καθαριότητα στους διαδρόμους, στις τουαλέτες κλπ, μετά 9:00 η ώρα κάποιες μέρες πήγαινα στην τάξη. Στην αρχή μου λέγανε “να ‘ρχεσαι στην τάξη, να μάθεις και τους μαθητές, να μάθεις και εσύ”, μετά όμως δεν μου λέγανε τίποτα, και όποτε ήθελα πήγαινα. Μετά, κατά τις 12:30 τρώγαμε.

Ερ: Στο σερβίρισμα βοηθούσες εσύ πάλι;

Γιάννης: Όχι.

Ερ: Η εθελοντική σου προσφορά δηλαδή ήταν η προετοιμασία του πρωινού και η επίβλεψη της καθαριότητας;

Γιάννης: Ναι. Το απόγευμα συμμετείχα και στα σπόρ, μπάσκετ και ποδόσφαιρο.

Ερ: Τους οργάνωνες δηλαδή, ή απλά έπαιζες μαζί τους;

Γιάννης: Έπαιζα. Αυτά. Είχαμε και τους δίσκους. Η δική μου η τάξη είχε αναλάβει τους δίσκους μετά το απογευματινό. Επέβλεπα πάλι, και βοηθούσα. Μετά είχε μία ώρα μάθημα Δανέζικα κάθε μέρα.

Ερ: Ποιος σου έκανε δανέζικα;

Γιάννης: Μια καθηγήτρια, που ήταν παλιά στο σχολείο και έμενε εκεί. Όπως ήταν το σχολείο είχε κάτι σπιτάκια γύρω-γύρω που έμεναν οι καθηγητές. Αλλά ήταν 75 χρονών, και δεν είχε επαφή. Ας πούμε ότι έμαθα κάτι.

Φωτεινή: Οι ώρες που κάνανε τη γλώσσα ήταν πολύ λίγες σχετικά με τους άλλους εθελοντές που είχαν πάει στη Δανία. Άλλοι έκαναν από τις 8 μέχρι τις 12 ενώ εμείς κάναμε μία ώρα τη μέρα. Και όχι κάθε μέρα. Εγώ στο σχολείο μου έκανα τρεις ώρες τη βδομάδα.

Ερ: Εσένα Φωτεινή το πρόγραμμά σου πώς ήταν;

Φωτεινή: Ήταν παρόμοιο με του Γιάννη. Το πρωί βοηθούσα στο πρωινό, μετά καθόμουνα στην τάξη, και υποτίθεται ότι επέβλεπα τους μαθητές, αλλά οι μαθητές δεν ήταν απαραίτητα στην τάξη. Το σχολείο είχε πολύ ελευθερία. Οπότε δεν έκανα τίποτε. Μετά βοηθούσα στις καθαριότητες, μαζί με τους μαθητές, γιατί σκοπός του σχολείο ήταν να συμμετέχουμε και εμείς. Μετά το μεσημεριανό βοηθούσα στην καθαριότητα. Το απόγευμα μετά τα μαθήματα τους είχαν ελεύθερες ασχολίες με διάφορα πράγματα. Εγώ ασχολιόμουνα με το ping-pong.

Ερ: Έπαιζες πινγκ-πονγκ πριν πάς εκεί;

Φωτεινή: Όχι, εκεί στη Δανία έμαθα. Και οργανώναμε κάτι σαν αγώνες. Αλλά οι μαθητές δεν συμμετείχανε και πολύ, ήταν πολύ ελεύθεροι.

Ερ: Σας έκανε εντύπωση αυτό το εκπαιδευτικό σύστημα;

Φωτεινή: Ναι.

Ερ: Συμφωνείτε με αυτό; Διαφωνείτε; Ή ήταν απλά διαφορετικό από το δικό μας; Πώς το κρίνετε τώρα, εκ των υστέρων; Απέδιδε;

Φωτεινή: Ήταν διαφορετικό αλλά δεν νομίζω ότι απέδιδε.

Γιάννης: Δεν νομίζω να απέδιδε, γιατί ο καθένας όποτε ήθελε πήγαινε. Για τους μαθητές δεν νομίζω να βοηθούσε.

Φωτεινή: Οι μαθητές ήταν παιδιά με ιδιαιτερότητα, παιδιά μεταναστών, παιδιά που έχουν παρατήσει το σχολείο...

Γιάννης: ...παιδιά που τα είχαν αποβάλει από όλα τα σχολεία και σαν τελευταία λύση ήταν εκεί.

Ερ: Τα παιδιά δεν είχαν ελευθερία κίνησης εκτός σχολείου;

Γιάννης: Όχι. Κάθε δεκαπέντε μέρες πήγαιναν σπίτι τους.

Ερ: Και τότε ήταν που εσείς είχατε την ευχέρεια να βρίσκεστε;

Γιάννης: Ναι, και κάποια απογεύματα. Όχι σε εμένα, στη Φωτεινή είχαν πει ότι μπορεί να βγαίνει.

Ερ: Αφού τα παιδιά ήταν δύσκολα, είχαμε περιστατικά δύσκολα; Αντιλαμβάνομαι ότι θα πρέπει να είσαστε σε 24ωρη βάση σε επιφυλακή ας πούμε για κάποιο επείγον περιστατικό. Συνέβη κάτι τέτοιο;

Γιάννης: Εμένα μου είχαν αναθέσει ένα παιδί από τη Σομαλία 16 χρονών, το οποίο κάπνιζε χασίς, και μου είχαν πει να το επιτηρώ. Αλλά αυτός ξύπναγε κάθε βράδυ μισή ώρα και έβγαινε έξω από το δωμάτιο του οπότε δεν υπήρχε δυνατότητα επιτήρησης. Το είχαν γράψει σε ένα γυμναστήριο και είχαν γράψει και εμένα, και πήγαινα μαζί του. Τελικά το παιδί αυτό έφυγε από το σχολείο. Γενικά τα παιδιά στο σχολείο μου ήταν ήσυχα.

Φωτεινή: Το δικό μου ήταν πολύ χειρότερο σχολείο. Γινόντουσαν συνέχεια φασαρίες. Την πρώτη μέρα που πήγα είχαν τσακωθεί κάτι παιδιά και σπάσανε όλα τα παράθυρα του σχολείου. Αυτό για πρώτη μέρα ήταν πολύ. Μαζευόντουσαν τα βράδια σε ένα δωμάτιο και κάνανε πάρτι. Κάποιο βράδυ είχαν φύγει τρεις η ώρα, κλέψανε ένα βαν, κατεβήκανε στην πόλη και πήγαν να διαρρήξουνε ένα μαγαζί. Τελικά τους κατάλαβε η αστυνομία, και τους κυνήγαγε, τους πιάσανε.

Ερ: Νοιώθατε ότι κινδυνεύατε;

Φωτεινή: Όχι.

Γιάννης: Όχι. Με τα παιδιά είχαμε καλές σχέσεις.

Ερ: Αυτό, το ότι είχατε καλές σχέσεις με τα παιδιά είναι θέμα δικό σας, γιατί εσείς γίνατε αγαπητοί στα παιδιά. Με το εκπαιδευτικό προσωπικό, και με το άλλο προσωπικό πώς είσαστε;

Γιάννης: Εμένα με αγνοούσανε. Απλά μου είχανε δώσει ένα πρόγραμμα και μετά δεν είχαμε καμία επαφή.

Ερ: Τι θα θελες να κάνουν παραπάνω;

Γιάννης: Υποτίθεται ότι είχα πάει με σκοπό να τους βοηθήσω. Υπήρχαν δυο μαθητές που είχαν δυσκολίες στα αγγλικά. Μου είχαν ζητήσει να τους βοηθήσω. Το χα πει στην καθηγήτρια και είχε συμφωνήσει. Δηλαδή, να κάνω κάτι παραπάνω από το πρωινό. Μετά σταμάτησε.

Ερ: Θα μπορούσατε να συνεργαζόσαστε μαζί, να συζητάτε για τα παιδιά, να λές τη γνώμη σου. Αυτό δεν γινόταν;

Γιάννης: Όχι.

Ερ: Εσένα Φωτεινή;

Φωτεινή: Σε εμένα γινότανε αλλά δεν ήταν συστηματικό.

Ερ: Επομένως, είχατε πάρα πολύ ελεύθερο χρόνο και “βαράγατε μύγες”.

Φωτεινή: Ναι.

Γιάννης: Ναι. Εγώ προσωπικά ήμουν στο δωμάτιο όλη μέρα και έβλεπα τηλεόραση.

Φωτεινή: Και εγώ στο δωμάτιό μου ήμουν με τα παιδιά και συζητούσα, ή πήγαινα στου Γιάννη το Σχολείο. Ήταν ο τρόπος που λειτουργούσε το Σχολείο που δεν μπορούσαμε να προσφέρουμε πολλά πράγματα. Μαζί με ένα άλλο παιδί που είχε έρθει εθελοντής καθηγητής, είχαμε ζητήσει να παίρνουμε κάποια παιδιά, να τους βγάζουμε έξω, να κάνουμε κάποια μαθήματα έξω από το σχολείο, και δεν το δεχτήκανε.

Ερ: Γιατί; Η διεύθυνση του Σχολείου ήθελε να έχει το κεφάλι της ήσυχο ή ήταν εξαιτίας ενός ολοκληρωμένου προγράμματος που πίστευαν ότι απαντούσε σε όλα και δεν χωρούσε τέτοια πρωτοβουλία;

Φωτεινή: Μάλλον το δεύτερο.

Ερ: Μοιάζει με μηχανή λοιπόν;

Φωτεινή: (εμφατικά) Ναι. Ενώ φαίνεται ότι είναι ένα ελεύθερο σύστημα μάθησης ουσιαστικά είναι ...

Γιάννης: Είναι λίγο στενόμυαλοι. Όχι λίγο, πολύ.

Ερ: Οι καθηγητές; Σε σχέση με τους δικούς σας καθηγητές που είχατε στο Λύκειο πώς ήταν οι Δανοί;

Φωτεινή: Η ζωή των καθηγητών ήταν μέσα στο σχολείο. Εκεί μέσα ζούσαν, εργαζόντουσαν, δεν είχαν σχέσεις με τον έξω κόσμο.

Ερ: Δεν θέλανε να έχουνε;

Φωτεινή: Μάλλον.

Γιάννης: Μέσα στο σχολείο ήταν συνέχεια. Δεν βγαίνανε έξω. Ήτανε τέσσερις καθηγήτριες και ένας καθηγητής και δεν είχαν προσωπική ζωή.

Φωτεινή: Στο δικό μου το σχολείο μόνο ένας καθηγητής είχε προσωπική ζωή.

Γιάννης: Δηλαδή παντρεμένος. Όλοι οι άλλοι ήταν ανύπαντροι και έμεναν μέσα.

Ερ: Αυτός που ήταν παντρεμένος μόλις τελείωνε πήγαινε έξω στο σπίτι του;

Φωτεινή: Ναι, ναι. Όμως δεν ήταν Δανός, ήταν Γάλλος.

Ερ: Το Πρόγραμμα, όπως το είχατε διαβάσει στην Ελλάδα όταν ήσαστε, με την πραγματικότητα που βρήκατε εκεί που πήγατε, είχαν σχέση;

Φωτεινή: Είχανε σχέση, αλλά δεν το περιμέναμε έτσι.

Γιάννης: Μας είχαν πει ότι θα είμαστε σε ένα σχολείο, ότι τα παιδιά έχουν κάποιες ιδιαιτερότητες και τίποτε άλλο. Αυτά ξέραμε. Αλλά βασικά το πρόβλημα ήταν με τους καθηγητές, δεν ήταν με τα παιδιά. Δεν υπήρχε συνεργασία με τους καθηγητές.

Φωτεινή: Και οι καθηγητές προσπαθούσαν να επιβάλουν τον τρόπο ζωής τους και στους μαθητές και στους εθελοντές.

Ερ: Υπήρχαν και άλλοι εθελοντές;

Φωτεινή: Ναι. Στο δικό μου το σχολείο υπήρχαν δύο, μια Βελγίδα και ένας Ιταλός.

Γιάννης: Σε εμένα ήταν ένας Ιταλός ο οποίος έφυγε.

Ερ: Γιατί έφυγε;

Γιάννης: Για τους ίδιους λόγους που φύγαμε και εμείς.

Ερ: Θα μπορούσατε να πείτε ότι όπως είναι το εθελοντικό πρόγραμμα, θα έπρεπε να γίνονται δεκτές οι αιτήσεις τέτοιων σχολείων για να φιλοξενούν εθελοντές εσώκλειστους χωρίς επαφή με την ευρύτερη κοινωνία;

Γιάννης: Μάθαμε ότι πλέον δεν θα στέλνουν εθελοντές σε αυτά τα σχολεία, με απόφαση της Κομισιόν.

Φωτεινή: Αυτά τα σχολεία πριν τα χρηματοδοτούσε το κράτος. Τους κατηγόρησαν όμως ότι κλέβουν λεφτά και σταμάτησαν τις χρηματοδοτήσεις.

Γιάννης: Δηλαδή, πέρσι είχαν 150 μαθητές και φέτος είχαν 50.

Ερ: Ενδιαφέρον έχει να το δούμε από τη μεριά της εθελοντικής προσφοράς. Ένας νέος, που θέλει να προσφέρει εθελοντικά, νοείται να είναι σε συνθήκες εσώκλειστες;

Γιάννης και Φωτεινή: Όχι.

Ερ: Οι προσδοκίες οι δικές σας όταν πηγαίνατε εκεί ήταν ποιες; Πιστεύατε ότι στον ελεύθερό χρόνο σας θα πηγαίνατε οπουδήποτε;

Φωτεινή: Πρώτα πρώτα σαν εθελοντής, όταν είσαι κάπου, εκτός από την υπηρεσία που προσφέρεις πρέπει να νοιώσεις και τον τόπο που ζεις και το μέρος.

Ερ: Εσείς δεν είχατε τέτοιες ευκαιρίες;

Φωτεινή: Όχι, όχι.

Ερ: Ούτε γινόταν οργανωμένες εκδρομές από τα σχολεία;

Φωτεινή: Όχι.

Γιάννης: Μόνο εκδρομές στο εξωτερικό, στη Γαλλία. Μόνο στο σχολείο που είχαμε πάει στην αρχή για 15 μέρες για τη γλώσσα, κάναμε επισκέψεις σε μουσεία. Εκεί ήταν πολύ καλά.

Ερ: Αυτό όταν ήσαστε στην κεντρική υπηρεσία της Δανίας, μαζί με όλους τους άλλους εθελοντές. Ουσιαστικά όμως με τη Δανία και τους Δανούς δεν ήρθατε σε επαφή.

Φωτεινή: Μόνο τις πρώτες 15 μέρες, στην εκπαίδευση. Μετά μείναμε μόνοι μας. Αλλά και μόνοι μας δεν γινόταν γιατί ήταν πολύ ακριβά στη Δανία. Για να πάς μια απόσταση 20 λεπτά με το τρένο ήθελες 5.000 δρχ.

Ερ: Το μηνιάτικο χαρτζιλίκι της EVS ήταν λίγα;

Γιάννης: Ναι.

Φωτεινή: Ήταν λίγα για τη Δανία.

Ερ: Πόσα ήταν;

Φωτεινή: 50.000 δρχ.

Γιάννης: Σε δυο μέρες είχανε φύγει. Άμα πήγαινες μια φορά Κοπενχάγη έφτανε.

Ερ: Επομένως θα έπρεπε να είναι προσαρμοσμένα στο επίπεδο ζωής της κάθε χώρας;

Γιάννης: Ναι. Εθελοντές από τη Γαλλία παίρνανε 2.000 κορώνες, εμείς παίρναμε 500 κορώνες, και μας είχαν πει ότι είναι ανάλογα με τη χώρα προέλευσης. Δηλαδή, άμα προέρχεσαι από χώρα με υψηλό βιοτικό επίπεδο παίρνεις πιο πολλά από τον άλλο εθελοντή. Γιατί;

Ερ: Συμφωνώ. Όταν κάνεις κάτι πανευρωπαϊκά πρέπει να είναι ισότιμο για όλους.

Γιάννης: Ισότιμο και με βάση τη χώρα που πας.

Ερ: Εσείς σταματήσατε κάποια στιγμή. Ήταν δύσκολη η διαδικασία του να σταματήσετε;

Γιάννης: Όχι.

Φωτεινή: Απλά το είπαμε...

Γιάννης: Δεν παρεξηγηθήκαμε δηλαδή.

Ερ: Και πριν διακόψετε, τα Χριστούγεννα είχατε έρθει στην Ελλάδα. Τους το είχατε πει;

Φωτεινή: Ναι, το ξέρανε.

Ερ: Και χρησιμοποιήσατε τα εισιτήρια της επιστροφής;

Γιάννης: Ναι.

Ερ: Και καλύψατε τα εισιτήρια της τελικής επιστροφής από το χαρτζιλίκι σας. Δεν νομίζετε ότι για μεγάλα διαστήματα θα έπρεπε να προβλέπεται κάποιο ενδιάμεσο ταξίδι στη χώρα προέλευσης του εθελοντή;

Γιάννης: Καλό θα ήταν.

Φωτεινή: Αν το θέλει και ο ίδιος ο εθελοντής. Γιατί πολλοί εθελοντές είχαν φύγει για να μην είναι σπίτι τους.

Ερ: Εσείς γιατί γίνατε εθελοντές;

Φωτεινή: Για να γνωρίσουμε...

Γιάννης: Για να αποκτήσουμε κάποιες εμπειρίες...

Ερ: Και για να φύγετε από το σπίτι;

Γιάννης και Φωτεινή: Δεν ήταν τόσο μεγάλη ανάγκη να φύγουμε από το σπίτι.

Ερ: Άλλη κατηγορία υπήρχε;

Γιάννης: Υπήρχαν άλλοι που έλεγαν “οπουδήποτε αλλού εκτός από το σπίτι μου, και γι αυτό κάθομαι”, όχι “μου αρέσει”.

Ερ: Φυγάδες δηλαδή παρά εθελοντές;

Φωτεινή: Οι εθελοντές που ήταν μαζί μας στο σχολείο θέλανε να φύγουν αλλά δεν μπορούσανε να φύγουνε ακριβώς για αυτό το λόγο (δηλαδή θα γύριζαν στο σπίτι τους).

Ερ: Επομένως, με αυτά που λέτε δεν υπήρχε η λογική του εθελοντισμού, του ενθουσιασμού, του συλλογικού;

Φωτεινή: Όχι, δεν υπήρχε.

Ερ: Τώρα που γυρίσατε, πώς νοιώθετε; Χαμένος χρόνος; Πλουσιότεροι;

Φωτεινή: Χαμένος χρόνος όχι. Είδαμε καινούργια πράγματα, αποκτήσαμε εμπειρίες...

Ερ: Δηλαδή, ήταν τελικά θετικό;

Φωτεινή: (εμφατικά) Ναι, ναι.

Και εσύ Γιάννη;

Γιάννης: Ναι.

Ερ: Σε ποια σημεία σας βοήθησε, τι παραπάνω έχετε τώρα που δεν είχατε πριν φύγετε;

Φωτεινή: Πρώτα από όλα είδαμε πώς ζούνε σε κάποια άλλη χώρα...

Ερ: Δεν είχατε ξαναταξιδέψει έξω;

Φωτεινή: Όχι.

Γιάννης: ...είδαμε το εκπαιδευτικό σύστημα, που είναι ιδιαίτερο...

Φωτεινή: ...και ειδικά στις βόρειες χώρες που θεωρούνται αναπτυγμένες...

Γιάννης: ...μία άλλη νοοτροπία είδαμε, των βορείων...

Ερ: Μουσεία, μνημεία, το χώρο, την Κοπενχάγη, όλα αυτά τα είδατε.

Γιάννης: Ναι. Και στις πρώτες 15 μέρες, και μετά πηγαίναμε.

Φωτεινή: Πηγαίναμε και άλλες φορές, αλλά μόνοι.

Ερ: Και γλωσσικά;

Φωτεινή: Γλωσσικά, μόνο τα μαθήματα που κάναμε μέσα στο σχολείο. Αλλά δεν ήταν σημαντικό γιατί μέσα στο σχολείο μιλάγαμε αγγλικά, επειδή πολλά παιδιά δεν ήταν από τη Δανία και η κοινή γλώσσα ήταν αγγλικά.

Ερ: Γενικά, οι Δανοί μάλλον μιλάνε πολύ τα αγγλικά.

Φωτεινή: Είναι σαν δεύτερη γλώσσα.

Γιάννης: Οι μεγαλύτεροι μιλάνε γερμανικά, η νεότερη γενιά αγγλικά.

Ερ: Τη νεολαία πώς την είδατε;

Γιάννης: Απελευθερωμένη πολύ.

Ερ: Πολύ απελευθερωμένη; Τι θα πει. Καλό είναι αυτό ή κακό;

Φωτεινή: Έχει και τα καλά του έχει και τα κακά του.

Ερ: Δηλαδή, θα μπορούσατε να πείτε ότι είναι τόσο πολύ ελεύθεροι ώστε δεν μπορούν να προσανατολιστούν οι νέοι; Ότι είναι ασύδοτοι;

Γιάννης: Όχι.

Φωτεινή: Όχι.

Ερ: Γιατί τους μάζεψε η αστυνομία, από ότι φάνηκε.

Γιάννης: Αυτές είναι ειδικές περιπτώσεις. Εμείς είδαμε την άσχημη πλευρά της Δανίας.

Ερ: Υπάρχουν πλούσιοι και φτωχοί στη Δανία;

Φωτεινή: Ναι. Φαινομενικά είναι όλοι πλούσιοι.

Γιάννης: Για μας αν δεις, υπάρχει μεγάλη διαφορά, στα σπίτια τους, είναι μονοκατοικίες περιποι-ημένες, με τα ξύλα τους. Πρέπει όμως να υπάρχουν και φτωχογειτονιές, στην πόλη, δεν ξέρω. Στην επαρχία όμως είναι όλοι ευκατάστατοι.

Φωτεινή: Και ειδικά στην περιοχή που είμαστε εμείς...

Ερ: Τα παιδιά που ήταν μέσα στο σχολείο ήταν από διάφορες χώρες. Δεν ήταν μόνο από τη Δανία.

Γιάννης: Ήταν πολλοί από Αφρική, πρόσφυγες από Σομαλία...

Ερ: Και πώς βρίσκονταν εκεί; Πλήρωναν οι γονείς τους; Η κυβέρνηση της Δανίας;

Γιάννης: Πλήρωναν οι Κοινότητες.

Ερ: Η Κοινότητα των Σομαλών της Δανίας ας πούμε;

Γιάννης: Όχι, οι τοπικές κοινότητες. Η Κοινότητα του Ροσκίλντε πλήρωνε για αυτούς.

Ερ: Από εθελοντισμό η Δανία πώς είναι; Στέλνουνε εθελοντές οι Δανοί στο εξωτερικό;

Φωτεινή: Ναι αμέ!

Ερ: Συναντήσατε τέτοιους ή όχι;

Φωτεινή: Δεν συναντήσαμε αλλά μας ενημέρωσαν για αυτό στα γραφεία της ICYE της Εθνικής τους Υπηρεσίας, όταν ήμαστε εκεί.

Ερ: Η συνεργασία σας με την ICYE πώς ήταν;

Γιάννης: Πολύ καλή.

Φωτεινή: Πολύ καλή.

Ερ: Αυτοί υπάγονται σε κάποιο οργανισμό ή είναι ιδιωτική υπηρεσία;

Φωτεινή: Δεν νομίζω ότι είναι ιδιωτική υπηρεσία. Πρέπει να υπάγονται σε κάποιο οργανισμό. Είναι σαν τη ΓΓΝΓ.

Ερ: Και ήταν υπάλληλοι αυτοί που δούλευαν εκεί ή ήταν ελεύθεροι επαγγελματίες.

Γιάννης: Πρέπει να ήταν υπάλληλοι, γιατί είχαν αναφέρει κάτι για τα αφεντικά τους.

Φωτεινή: Ήταν πολύ πρόθυμοι, να βοηθήσουνε ...

Ερ: Τον τομέα του Μέντορα ποιός τον κάλυπτε, κάποιος δάσκαλος, κάποιος καθηγητής, ποιος;

Γιάννης: Εγώ είχα ένα δάσκαλο.

Φωτεινή: Εγώ είχα μια καθηγήτρια. Δεν είχαμε όμως κάποια παραπέρα σχέση.

Ερ: Τα προβλήματα που ξαφνικά είχατε, με ποιόν τα κουβεντιάζατε; Με τον Μέντορα;

Γιάννης: Ναι.

Ερ: Και... τι κάνανε αυτοί;

Φωτεινή: Δεν κάνανε τίποτε ουσιαστικό.

Ερ: Αυτοί σας φέρνανε σε επαφή με την ICYE;

Γιάννης και Φωτεινή: Όχι, όχι, μόνοι μας.

Ερ: Δηλαδή, όταν είδατε ότι είχατε προβλήματα, αφού δεν βρήκατε άκρη με τους Μέντορες, πήγατε στην ICYE;

Φωτεινή: Στην αρχή, είχαμε βρει και τους υπεύθυνους του σχολείου, και είχαμε συζητήσει μαζί τους να μας βοηθήσουν, να κάνουμε κάτι παραπάνω, αλλά δεν είχαν κάνει τίποτε, και μετά πήγαμε στην ICYE.

Ερ: Έτσι όπως τα περιγράφετε, αυτά τα σχολεία ήταν οργανισμοί, φθίνοντες, ήταν υπό κατάρρευση.

Γιάννης: Ναι.

Φωτεινή: Επομένως, σε συνθήκες τέτοιες μόνο ο εθελοντισμός και ο ενθουσιασμός δεν θα υπάρχει.

Γιάννης: Βέβαια.

Φωτεινή: Για παράδειγμα, ο Γιάννης είχε πάει στη Διευθύντρια του Σχολείου του και της είχε ζητήσει να κάνει και κάτι παραπάνω, αλλά δεν έδωσε καμία σημασία.

Ερ: Δηλαδή, Γιάννη, είχες πάει να το ζητήσεις αυτό, για να γεμίσει ο ελεύθερος χρόνος σου;

Γιάννης: Ναι.

Φωτεινή: Όταν έμαθαν ότι θα έρχονταν από την ICYE για να κάνουν έναν έλεγχο για τους εθελοντές, λίγο πριν έρθουν, πήγανε στο Γιάννη με μια σελίδα με 100 προτάσεις για δουλειά. Και του λένε ότι επειδή έρχονται αύριο από την ICYE σου το δίνουμε αυτό για να έχεις να πεις κάτι.

Γιάννης: Το είπαν καθαρά, ότι επειδή θα μας επισκεφτεί αύριο η Ίνα, η υπεύθυνη, πάρε αυτό για να διαλέξεις 5 πράγματα να πεις.

Ερ: Όταν έγινε το mid term evaluation εσείς δεν ήσαστε εκεί. Ήσαστε;

Γιάννης: Είχαμε φύγει.

Ερ: Σας ζήτησαν από τη Δανέζικη υπηρεσία κάποιες παρατηρήσεις. Πήραν την εμπειρία τη δική σας;

Γιάννης: Ναι.

Φωτεινή: Ναι και μάλιστα, μας είχαν ζητήσει να τους κάνουμε μια αναφορά, αλλά δεν την κάναμε ακόμη.

Ερ: Να την κάνετε, γιατί τους χρειάζεται για την αξιολόγηση. Από άλλες χώρες εκτός Ευρώπης, συναντήσατε εθελοντές;

Γιάννης και Φωτεινή: Όχι.

Ερ: Θα είχε ενδιαφέρον να γινόταν μια τέτοια επέκταση του εθελοντικού προγράμματος;

Φωτεινή: Γίνεται ήδη. Υπάρχουν ειδικά προγράμματα που είναι για όλο τον κόσμο.

Ερ: Αυτό βέβαια, εκτός από υποδοχή θα σήμαινε ότι σε αυτές τις χώρες θα πήγαιναν και ευρωπαίοι εθελοντές. Θα ήταν σημαντική διεύρυνση αυτό;

Φωτεινή: Ναι.

Ερ: Εσάς θα σας ενδιέφερε να ξαναπάτε εθελοντές;

Φωτεινή: Ναι. Όχι Ευρώπη όμως.

Γιάννης: Όχι σε τέτοιο πρόγραμμα σαν αυτό που πήγαμε.

Φωτεινή: Αν ξανασκεφτούμε να πάμε εθελοντές, θα συζητήσουμε πάρα πολύ καλά το πρόγραμμα που θα πάμε. Σε αυτό που πήγαμε, πήραμε μια πολύ βιαστική απόφαση.

Ερ: Και από χώρες, ποιες θα διαλέγατε;

Γιάννης και Φωτεινή: Νότιες.

Φωτεινή: Είδαμε και μεγάλη διαφορά στους ανθρώπους. Στη νοοτροπία τους.

Γιάννης: Έχουν μεγάλα ψυχολογικά προβλήματα...

Φωτεινή: Είναι κλειστοί οι άνθρωποι εκεί. Εκτός του ότι δεν μιλάνε, είναι κλεισμένοι στα σπίτια τους, δεν έχουνε κοινωνική ζωή. Η υπεύθυνη της ICYE μας έλεγε ότι το χειμώνα δεν βγαίνουν από τα σπίτια τους, πίνουν...

Ερ: Τι πίνουν; Τσάι, ουίσκι, βότκα;

Γιάννης: Βασικά μπύρα.

Φωτεινή: Έχουν μεγάλα ποσοστά αλκοολισμού. Στην πόλη που ήμασταν ήταν όλοι με ένα μπουκάλι μπύρα.

Ερ: Πάρτι δεν κάνουνε;

Γιάννης: Όχι.

Ερ: Οι νέοι;

Φωτεινή: Πηγαίνουν σε μαγαζιά αλλά δεν έχουν αυτό το πνεύμα, να πάνε με τους φίλους τους να κάτσουν, να συζητήσουν, να πιουν.

Ερ: Η προετοιμασία σας πώς ήταν πριν πάτε στη Δανία;

Φωτεινή: Καλή. Και μας έδωσε στοιχεία.

Ερ: Τα χρησιμοποιήσατε ποτέ αυτά;

Φωτεινή: Ναι.

Ερ: Ποιες ήταν οι πληροφορίες που ήταν πιο χρήσιμες από όλες, που είχατε μέσα στο φάκελο;

Φωτεινή: Για τη γεωγραφία, γενικά για τη Δανία. Στοιχεία για τον πολιτισμό για όλη την Ευρώπη και την θέση της Δανίας.

Ερ: Είχατε ποτέ την ευκαιρία αυτά να τα δείτε;

Φωτεινή: Ναι, τις πρώτες 15 μέρες που είμαστε εκεί στην εκπαίδευση, συζητάγαμε, για την Ευρώπη και τη Δανία, και φάνηκε ότι ήμαστε και οι πιο καλά ενημερωμένοι από τους εθελοντές των άλλων χωρών.

Ερ: Είσαστε πιο καλά ενημερωμένοι παρ’ όλο που η προετοιμασία σας ήταν μόνο μιας εβδομάδας.

Φωτεινή: Ναι.

Ερ: Και με τη γλωσσική προετοιμασία;

Φωτεινή: Το γλωσσικό μέρος ήταν δύσκολο να καλυφθεί.

Ερ: Πήρατε όμως το υλικό της LINGUAPHONE. Το χρησιμοποιήσατε; Αν ήταν να ξαναφύγουν εθελοντές, να τους δώσουμε ή να μην τους δώσουμε τέτοιο υλικό; Θα ήταν καλύτερη μια γλωσσική προετοιμασία;

Φωτεινή: Τα βασικά χρειάζονται. Η Δανέζικη είναι και δύσκολη γλώσσα.

Ερ: Και τώρα, τι σκέφτεστε να κάνετε;

Φωτεινή: Έχουμε αρχίσει κάποια μαθήματα κομπιούτερ.

Ερ: Αυτό σας ήρθε τώρα, μετά την εμπειρία σας στη Δανία;

Γιάννης: Εκεί ασχοληθήκαμε με κομπιούτερ και καταλάβαμε την αξία του.

Φωτεινή: Είδαμε πως είναι και χρήσιμα.

Ερ: Αυτό που λέτε πρέπει να το βάλουμε στα θετικά του προγράμματος. Αυτή τη χρησιμότητα δεν την είχατε δεί όταν είσαστε στην Ελλάδα;

Φωτεινή: Την είχαμε δει αλλά δεν την είχαμε πάρει σοβαρά. Τώρα επίσης ψάχνουμε για δουλειά.

Ερ: Είπατε πριν ότι αν είχατε ευκαιρία θα ξαναπηγαίνατε εθελοντές. Σε ποια χώρα;

Γιάννης και Φωτεινή: Ισπανία.

Ερ: Μετά;

Γιάννης και Φωτεινή: Πορτογαλία.

Ερ: Μετά;

Γιάννης και Φωτεινή: Νότια Γαλλία. Γενικά νότιες χώρες.

Ερ: Και από άλλες Μεσογειακές χώρες;

Φωτεινή: Μαρόκο.

Ερ: Έχετε υπόψη σας ότι εκεί μπορεί να συναντήσετε μια κατάσταση σαν τη Δανία από την ανάποδη όμως...

Φωτεινή: Ναι, ναι.

Ερ: Από τις τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχαμε κατάλαβα ότι αξιολογήσατε διαφορετικά την Ελλάδα. Πώς θα την χαρακτηρίζατε σήμερα την Ελλάδα;

Γιάννης: Η ζεστασιά των ανθρώπων, ο καιρός βέβαια. Αυτό το λέγανε και οι ίδιοι, ότι λόγω καιρού είναι έτσι. Βέβαια είδαμε και κάποια αρνητικά.

Φωτεινή: Στην οργάνωση του κράτους, στην εκπαίδευση δεν έχουμε τις ίδιες ευκαιρίες με αυτούς.

Ερ: Το σχολικό μας σύστημα είναι χειρότερο από το Δανέζικο;

Φωτεινή: Πολύ πιο χειρότερο.

Ερ: Οι άνθρωποι που βγαίνουν από αυτό το καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα; Είναι οι Δανοί καλύτεροι πολίτες;

Φωτεινή: Δεν είναι ότι είναι καλύτεροι πολίτες, είναι ότι έχουν καλύτερες ευκαιρίες...

Γιάννης: Είναι καλύτερα καταρτισμένοι.

Φωτεινή: Δεν έχουν όμως αυτό που έχουν οι Έλληνες...

Γιάννης: Την επαφή μεταξύ των ανθρώπων.

Φωτεινή: Σα ρομπότ είναι, λειτουργούν μέσα σε μια οργανωμένη κοινωνία, και άμα ξεφύγουν λίγο από αυτήν είναι χαμένοι.

Γιάννης: Τους τα παρέχουν όλα, γι αυτό.

Ερ: Οι ίδιοι κάνουν το μέρος που τους αναλογεί υπεύθυνα, ως πολίτες, ως εργαζόμενοι; Δηλαδή, οι καθηγητές, έκαναν καλά το μάθημά τους; Ή ήταν κοπανατζήδες...

Γιάννης: Ήταν, έκαναν και δραστηριότητες έξω από το σχολείο, ανακατεύονταν με τα πολιτικά...

Φωτεινή: Δεν μπορούμε να κρίνουμε τη Δανία από το περιβάλλον των σχολείων που είχαμε πάει. Ήταν τέτοιο το είδος των σχολείων που δεν μπορεί να κρίνεις γενικότερα τη Δανία.

Ερ: Έλεγες πριν Γιάννη, ότι οι Δανοί ψυχολογικά δεν σου φάνηκαν καλά. Δηλαδή οι Έλληνες είναι πιο υγιείς;

Γιάννης: Ναι.

Ερ: Σε ποιους τομείς;

Φωτεινή: Στην επικοινωνία των ανθρώπων.

Ερ: Ούτε για τις οικογενειακές σχέσεις δεν θα έχετε διαμορφώσει άποψη.

Φωτεινή: Η Οικογένεια με τον όρο που την έχουμε εδώ δεν υπάρχει εκεί. Τα παιδιά από μωρά βγαίνουν από το σπίτι. Υπάρχει νόμος στη Δανία, που μόλις το παιδί φτάσει σε ηλικία βρεφοκομείου η Δανέζα μητέρα το πηγαίνει αναγκαστικά.

Γιάννης: Και στα 18 φεύγουνε από το σπίτι.

Φωτεινή: Εκεί από μωρό, το παίρνει το κράτος.

Ερ: Τι πεθυμήσατε πιο πολύ από την Ελλάδα;

Φωτεινή: Τον ήλιο...

Γιάννης: Το φαγητό...

Φωτεινή: Γενικώς την επικοινωνία με τους ανθρώπους, τους φίλους...

Ερ: Από άποψη ελευθερίας, υπάρχουν μερικά μεγάλα προβλήματα στην σύγχρονη κοινωνία, όπως το θέμα του AIDS το θέμα των ναρκωτικών. Εκεί πώς είδατε τη Δανέζικη κοινωνία;

Γιάννης: Πιο οξυμένα είναι τα προβλήματα. Υπάρχουν ειδικά εβδομαδιαία έντυπα και φυλλάδια για τα ναρκωτικά. Ένα που είχα διαβάσει εγώ έγραφε για την κοκαΐνη, μεγαλύτερες χώρες παραγωγής, οι δρόμοι που ακολουθεί η μεταφορά της... Η Δανία για παράδειγμα είναι κέντρο διακίνησης. Επίσης, έγραφε, για κάποια χάπια παρενέργειες, κλπ. Και αυτά τα μοιράζουν στα σχολεία.

Ερ: Επομένως εκεί το πρόβλημα των ναρκωτικών είναι διαδεδομένο.

Φωτεινή: Αλλά έχουν και μία παθητική στάση. Έχουνε μεγάλο πρόβλημα αλλά δεν κάνουνε και κάτι να το αντιμετωπίσουνε. Είναι σχεδόν ελεύθερο.

Ερ: Με το AIDS τι γίνεται;

Φωτεινή: Δεν έχουμε εικόνα.

Ερ: Άλλου είδους φαινόμενα, ομοφυλοφιλίες κλπ;

Φωτεινή: Υπάρχουνε αλλά οι ίδιοι είναι πιο ανοιχτοί, το δέχονται.

Ερ: Η Ελληνική πολιτική σε σχέση με τη Δανέζικη πολιτική σε σχέση με αυτά τα ζητήματα;

Γιάννης: Εκεί έβρισκες πολύ εύκολα πληροφόρηση.

Φωτεινή: Εκεί μάθαμε περισσότερα για αυτά τα θέματα. Στη Δανία τα ναρκωτικά είναι και ένα είδος τουρισμού. Δηλαδή σε όλες τις μπροσούρες και σε φυλλάδια που έχουμε για τη Δανία, τα ναρκωτικά τα προβάλουνε.

Γιάννης: Υπάρχει μια κοινότητα, η Κριστιάνια, και εκεί πουλάνε ναρκωτικά. Σε όλα τα τουριστικά φυλλάδια της Κοπενχάγης την διαφημίζουνε αυτή την κοινότητα.

Φωτεινή: Ναι το εκμεταλλεύονται, και γι αυτό έχουν αυτή την παθητική στάση.

Ερ: Ευχαριστώ, νομίζω ότι τελειώσαμε.

ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Το Πρόγραμμα βοήθησε τους εθελοντές Γιάννη και Φωτεινή στους εξής τομείς: Να έλθουν σε επαφή με μια διαφορετική ευρωπαϊκή κοινωνία, να σταθούν κριτικά απέναντι στην χώρα υποδοχής και στην δική τους χώρα, να κάνουν αξιολογήσεις σε κοινωνικό, οικονομικό επίπεδο και για τον διαφορετικό τρόπο οργάνωσης των δύο κοινωνιών. Να προσανατολιστούν επαγγελματικά, και να πάρουν σημαντικές αποφάσεις. Βοηθήθηκαν ώστε να αντιληφθούν τη σημασία που έχει η απόκτηση προσόντων. Παρ’ όλο που εγκατέλειψαν το πρόγραμμα, είναι θετικό ότι δεν ενοχοποίησαν τους εαυτούς τους, ούτε το θεώρησαν ως αποτυχία. Σε αυτό βοήθησε τόσο η ίδια η στάση της ICYE όσο και η στάση του φορέα αποστολής και της ΓΓΝΓ. Αντίθετα, εκτίμησαν ότι η δική τους εμπειρία είναι πολύτιμη για να βοηθήσουν και άλλους εθελοντές στις επιλογές τους.

Επιστροφή

Επιστροφή στην σελίδα των προηγούμενων τευχών

Η Ικαρία Νησί των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Μία συζήτηση με τον Ξενοφώντα Κόχυλα, Πρόεδρο του ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΡΑΧΙΩΤΏΝ ΙΚΑΡΙΑΣ, σχετικά με τις καλοκαιρινές (1998) εκδηλώσεις του Συλλόγου στις Ράχες.

Ξ. Κόχυλας: Ο Σύλλογος Ραχιωτών Ικαρίας έκανε τις περσινές εκδηλώσεις με τους πολιτικούς εξόριστους. Ήρθαν στην Ικαρία για να συναντηθούν οι εξόριστοι του 47-49 μεταξύ τους και με την καριώτικη κοινωνία, και να θυμηθούν τη σχέση που είχαν εκείνη την εποχή. Φέτος, αποφάσισε ο Σύλλογος μας να κάνει μία εκδήλωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η Ικαρία έχει μια παράδοση, έχει μία ιστορία σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, γιατί είναι ένα νησί που από αρχαιοτάτων χρόνων και κατά την εποχή του Βυζαντίου είχε επαφή με άτομα κατατρεγμένα ή πολιτικά ή κοινωνικά, με εξόριστους. Ο Σύλλογός μας πρότεινε η Ικαρία να γίνει Νησί για τα ανθρώπινα δικαιώματα να βαφτιστεί ως νησί των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Φέτος μάλιστα, είναι η χρονιά που όλα τα κράτη γιορτάζουν τα 50 χρόνια της Οικουμενικής Διακήρυξης του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Ήλθαμε σε επαφή με διάφορες οργανώσεις που ασχολούνται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, με τον ΟΗΕ, το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου, με τη Διεθνή Αμνηστία, με την Κίνηση Πολιτών κατά του Ρατσισμού, με τον κ. Ευάγγελο Μαχαίρα που είναι Πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Ύφεσης και Ειρήνης, για να συμμετέχουν σε αυτή την εκδήλωση. Σχηματίστηκε μια επιτροπή από όλους αυτούς και κανονίσαμε ως τόπο που θα γιορτάσει η Ελλάδα τα 50 χρόνια της Διακήρυξης, τις Ράχες Ικαρίας. Στην πορεία είδαμε ότι θα ήταν καλό να καλέσουμε και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, για να κηρύξει την έναρξη των εκδηλώσεων, και να ανακηρύξει την Ικαρία ως Νησί των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Επομένως, να υπάρχει συνέχεια, και του χρόνου, του αντίχρονου, και συνέχεια η Ικαρία να ασχολείται με τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ικαριακή Ραδιοφωνία: Οι φετινές εκδηλώσεις ακολουθούν το πνεύμα των περυσινών εκδηλώσεων...

Ξ. Κόχυλας: Ναι ακολουθούν το ίδιο πνεύμα. Βέβαια δεν είμαστε επαγγελματίες για τέτοιες διοργανώσεις και πέρσι κάναμε κάποια λάθη. Είμαστε άλλωστε ένας μικρός Σύλλογος. Να όμως που συνέβη να ξεθαρρέψουμε και να τολμήσουμε να ασχοληθούμε με πιο μεγάλα θέματα και πιο μεγάλους στόχους σαν περσινό και τον φετινό. Βέβαια, αυτά τα θέματα δεν είναι μόνο για τις Ράχες. Ο αγώνας μας είναι για όλη την Ικαρία. Φέτος θα γίνουν οι εκδηλώσεις στις Ράχες. Μακάρι το χρόνου κάποιος άλλος σύλλογος να αναλάβει να συνεχίσει τον αγώνα που ξεκινήσαμε, και πάντα θα έχει την βοήθεια τη δικιά μας. Δεν λέμε δηλαδή ότι η εκδήλωση αυτή είναι των Ραχών ή ότι ανήκει στο Σύλλογο Ραχιωτών Αθήνας. Ανήκει σε όλη την Ικαρία.

Ικαριακή Ραδιοφωνία: Είναι πάρα πολύ σημαντικό και αξιόλογο ότι παίρνετε τέτοιου είδους πρωτοβουλίες και ότι όλο το χειμώνα εσείς στην Αθήνα δουλεύετε με δουλειά μυρμηγκιού με συσκέψεις κλπ για να καταφέρετε να έχετε τέτοια θεαματικά αποτελέσματα και να κινητοποιείτε όλους τους σχετικούς φορείς, τον ΟΗΕ, το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου, ακόμη και τον ίδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Ξ. Κόχυλας: Θέλουμε την συμπαράσταση του Ικαριακού Λαού και κυρίως προσέλευση κόσμου την ώρα της έναρξης. Παράκληση, η ώρα της έναρξης να τηρηθεί, και για μια φορά ας είμαστε ακριβείς στο ραντεβού μας, γιατί μαζί με τον Πρόεδρο θα έρθουν δημοσιογράφοι και η εκδήλωση θα προβληθεί στο Πανελλήνιο. Πρέπει λοιπόν η Ικαρία να δείξει την ανταπόκρισή της, και το νησί επάξια να φέρει τον τίτλο του Νησιού για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

(Η Συνέντευξη έγινε στις 12/8/98 στο Στούντιο Ευδήλου της Ικαριακής Ραδιοφωνίας).

Επιστροφή

Επιστροφή στην σελίδα των προηγούμενων τευχών

Ικαρία και Θεατρικό Παιχνίδι μία συζήτηση με την Μαρία Σαββίδου

Το Καλοκαίρι 1998 στην Ικαρία διοργανώθηκε ένας κύκλος εκδηλώσεων (11-25 Αυγούστου) με τίτλο “Γιορτή των Παιδιών” στο Καραβόσταμο, στον Εύδηλο και στον Άγιο Πολύκαρπο με ευθύνη των τοπικών συλλόγων και με συντονισμό από τη Λίζα Βλαχάκη. Οι εκδηλώσεις αυτές είναι το επιστέγασμα της δουλειάς ενός ολόκληρου χειμώνα, με παιδικά εργαστήρια που λειτούργησαν σε ορισμένα χωριά της Ικαρίας με πρωτοβουλία της Λίζας Βλαχάκη. Μάλιστα, αποτέλεσμα αυτών των εργαστηρίων ήταν και οι χαρούμενες πολύχρωμες ταμπέλες των χωριών που τοποθετήθηκαν στο Αυλάκι, στον Κάμπο και στο Καραβόσταμο, ζωγραφισμένες από τα ίδια τα παιδία των χωριών αυτών. Η “Γιορτή των Παιδιών” περιλάμβανε πηλοπλαστική, ζωγραφική, χορό, θεατρικό παιχνίδι κλπ. Επίσης, έγιναν ομιλίες από ειδικούς επιστήμονες για τους γονείς. Στη συνέχεια παρουσιάζεται η συζήτηση που έγινε με την εμψυχώτρια Θεατρικού Παιχνιδιού Μαρία Σαββίδου (Ραλλού) στην Ικαριακή Ραδιοφωνία, στις 12/8/1998. Η Μαρία Σαββίδου σπουδάζει θέατρο στην σχολή θεάτρου του Κώστα Καζάκου και είχε προσκληθεί, μαζί με την Χριστιάνα Κατσαρού, να κάνει Θεατρικό Παιχνίδι και Χορό στα παιδιά της Ικαρίας.

Ικαριακή Ραδιοφωνία: Μαρία, σπουδάζεις Θέατρο στην Αθήνα, και είσαι από την Καβάλα. Κάποιος παράξενος αέρας όμως σε έφερε στην Ικαρία και χαιρόμαστε πολύ για αυτό.

Μ. Σαββίδου: Ναι είμαι από την Καβάλα, εκεί ζώ και την αγαπώ πολύ. Τα τελευταία τρία χρόνια σπουδάζω στην Αθήνα. Και χαίρομαι που είμαι στον τόπο σας. Οι εντυπώσεις που έχω από την Ικαρία είναι πολύ καλές. Πέρα από το ότι αυτό που ήρθα να κάνω είναι κάτι που αγαπώ έτσι κι αλλιώς και με αυτό ασχολούμαι γενικότερα στην Αθήνα.

Ι.Ρ.: Έχεις συμμετάσχει σε ερασιτεχνικά θεατρικά σχήματα στην Καβάλα. Έχεις επίσης εμπλακεί σε διάφορες σχολικές παραστάσεις κατά καιρούς.

Μ. Σαββίδου: Είναι μια αρχή που συνήθως συμβαίνει σε ανθρώπους που καταλήγουν να ασχοληθούν με το θέατρο. Σχετικά με το θεατρικό παιχνίδι, η αλήθεια είναι ότι συμμετείχα ως παιδί σε αυτό μέχρι τώρα, και όχι ως εμψυχώτρια μιας ομάδας. Γι αυτό και η πρόταση που είχαμε από τη Λίζα Βλαχάκη να έρθουμε εδώ και να δουλέψουμε με παιδιά σε ανοιχτές ομάδες, το θεώρησα μεγάλη πρόκληση. Το Θεατρικό Παιχνίδι έχει να κάνει με το κέφι και τον αυθορμητισμό εκείνης της στιγμής. Δεν υπάρχει τίποτε που να έχει προγραμματιστεί, εκτός από ένα δύο βασικά πράγματα. Έχει να κάνει με το ποια παιδιά είναι, πώς είναι διαμορφωμένα και μεγαλωμένα αυτά τα παιδιά. Δεν σας κρύβω ότι μέσα από τα παιδιά ελπίζω να γνωρίσω περισσότερο τον τόπο σας.

Ι.Ρ.: Πέρσι το Μάιο είχαμε κάνει ένα Σεμινάριο με το Σύνδεσμο των Φίλων του Ελληνικού Νησιού και της Θάλασσας. Είχε έρθει και μια εξαιρετική συνάδελφός σας, παιδαγωγός-εμψυχώτρια μουσικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, η Νάνα Κωστιδάκη, η οποία παρουσίασε το τι είναι θεατρικό παιχνίδι στην Κοινότητα Ευδήλου. Ήταν περισσότερο μία επικοινωνία με τα παιδιά για να καταλάβουν οι μεγάλοι, οι οποίοι ήταν επίσης μέσα στην αίθουσα, τι είναι το θεατρικό παιχνίδι. Ήταν εντυπωσιακό γιατί ήταν όλο το γυμνάσιο και το λύκειο Ευδήλου μέσα στην Κοινότητα. Εκεί με πολύχρωμα μαντήλια, και με πάρα πολύ ζωηρό τρόπο τα παιδιά μαζί με την εμψυχώτρια παρουσίασαν την πτήση του Ίκαρου. Βέβαια, πρέπει να πούμε ότι τέτοιες δράσεις δεν τις κρίνουμε από το αισθητικό αποτέλεσμα, παρ’ όλο που εκείνο το παιχνίδι βγήκε καλά, γιατί αξία έχει η διαδικασία του παιχνιδιού και η ελευθερία της έκφρασης των παιδιών και η άνεση που βγαίνει. Κάτι τέτοιο θα γίνει και τώρα με εσάς;

Μ. Σαββίδου: Νοιώθω μια αμηχανία όταν μιλάμε για τη σχέση του παιδιού με το θέατρο. Και αυτό γιατί τα παιδιά εν δυνάμει παίζουν θέατρο κάθε μέρα στη ζωή τους. Άλλωστε, ένας από τους πρωταρχικούς τρόπους για να γνωρίσει κανένας τον κόσμο είναι να τον μιμηθεί. Τα παιδιά συνεχώς μιμούνται. Μιμούνται τους μεγάλους, μιμούνται τα αδέρφια τους, μιμούνται τους δασκάλους τους, είτε αντιδρώντας είτε έχοντας ένα αίσθημα χαράς. Γι αυτό και εγώ δεν μπορώ να εκφράσω με λέξεις, απτά, τι μπορεί να είναι το θεατρικό παιχνίδι. Πολλά από τα παραδοσιακά παιχνίδια που έχουμε παίξει στις γειτονιές, το κρυφτό, τους κλέφτες και αστυνόμους, φέρουν πολύ έντονα στοιχεία και στόχους που θέτει το θεατρικό παιχνίδι, αλλά πιο οργανωμένα.

Ι.Ρ.: Αν θέλουμε να μεταχειριστούμε έναν παραλληλισμό, είναι σαν το μουσικό που κάνει με το όργανο του έναν αυτοσχεδιασμό;

Μ. Σαββίδου: Ακριβώς.

Ι.Ρ.: Και μέσα από τον αυτοσχεδιασμό, αν είσαι με κάποιον καλύτερο, με κάποιον καθοδηγητή ή άλλο μουσικό, μπορείς να αναπτύξεις ακόμη περισσότερο τον αυτοσχεδιασμό και να βγει η ψυχή σου μέσα στις νότες. Κάτι τέτοιο πρέπει να γίνεται και με εσένα ως εμψυχώτρια σε σχέση με τα παιδιά.

Μ. Σαββίδου: Ναι, και αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία για ανθρώπους που ασχολούνται με παιδιά , είναι ότι τα παιδιά πολύ εύκολα μπαίνουν στη διαδικασία του να παρακολουθήσουν, και να μη συμμετέχουν ενεργά. Αυτό σημαίνει ότι όλοι εμείς που αναλαμβάνουμε να εμψυχώνουμε κάποιες τέτοιες ομάδες πρέπει να κινούμαστε πολύ-πολύ διακριτικά. Το εύκολο είναι να παρακολουθεί κάποιος χωρίς να συμμετέχει. Αυτό που θέλουμε από τα παιδιά, που έτσι κι αλλιώς το φέρουν, και είναι πολύ καθαρά σε αυτό, είναι αυτά να παίζουν και εμείς να βλέπουμε. Αυτό θα ήταν το ιδανικό.

Επίσης, το Θεατρικό Παιχνίδι βοηθά λίγο πιο συνειδητά το παιδί να καταλάβει πώς μπορεί να χειρίζεται τα μέσα του, είτε το σώμα είτε την ψυχή ή τη φωνή, ακόμα και τους ήχους που παράγει με το σώμα του, ώστε να τα αξιοποιεί για κάποιο συγκεκριμένο στόχο. Δηλαδή, αυτό που έτσι κι αλλιώς κάνει, το να αναπαριστά και να μιμείται, να μπορέσει μέσα από μια διαδικασία να το συνειδητοποιήσει, έτσι που αυτό να μπορεί να το χρησιμοποιεί για να χαίρεται, ή για να λυπάται.

Ι.Ρ.: Και όλα αυτά μέσα στην ομάδα βέβαια.

Μ. Σαββίδου: Νομίζω το σημαντικότερο είναι η πειθαρχία σε μια συλλογική προσπάθεια δημιουργίας. Αυτό νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό.

Ι.Ρ.: Αυτό είναι και ένα από τα μαθήματα που και εμείς που έχουμε μεγαλώσει πρέπει κάπως να πάρουμε. Η τόνωση της συλλογικότητας είναι ένα από τα μεγάλα όπλα των κοινωνιών. Ας έρθουμε όμως στο Πρόγραμμα των εκδηλώσεων της Γιορτής των Παιδιών.

Μ. Σαββίδου: Το θεατρικό παιχνίδι θα γίνεται κάθε μέρα. Θα είναι 4 ημέρες στο Καραβόσταμο, 4 ημέρες στον Εύδηλο, 4 ημέρες στον Άγιο Πολύκαρπο. Και γίνεται με όσα παιδιά είναι εκεί. Θα είναι λοιπόν διαφορετικό από μέρα σε μέρα.

Ι.Ρ.: Θα γίνεται χωρίς τους γονείς;

Μ. Σαββίδου: Οι γονείς θα μπορούσαν να το παρακολουθήσουν. Αλλά τι πάει να πει παιδί; Και ποιος είναι παιδί; Ποιος αισθάνεται παιδί;

Όλα αυτά είναι περίεργα πράγματα.

Ι.Ρ.: Δηλαδή όποιος μεγάλος είναι εκεί, μπορεί τα παιδιά να τον πάρουν μαζί τους και να παίζουν όλοι μαζί; (γέλια)

Από τη δική σου εμπειρία Μαρία, επειδή ο τρόπος που έχουν μεγαλώσει τα παιδιά φαίνεται στο θεατρικό παιχνίδι. Εσύ έχεις να παρατηρήσεις κάτι σχετικό για τα παιδιά της Ικαρίας;

Μ. Σαββίδου: Δεν έχουμε ακόμη αρχίσει το Θεατρικό παιχνίδι για να έχω κάτι να πω. Ωστόσο, από την εμπειρία μου σε δύο πανηγύρια, που είδα τα παιδιά να χορεύουν, κατάλαβα ότι πρόκειται για πολύ ελεύθερες φύσεις.

Ι.Ρ.: Αυτό που μας μετέφερε πέρσι η εμψυχώτρια Νάνα Κωστιδάκη, από το θεατρικό παιχνίδι που εκείνη έκανε είναι αυτό που είπατε και εσείς μόλις τώρα. Μας είπε ότι τα παιδιά της Ικαρίας είναι πιο ζωντανά, πιο ελεύθερα από τα παιδιά της Αθήνας. Δεν ξέρω αν αυτό έχει να κάνει με τη φύση μας, τη θάλασσα, τα βουνά μας...

Μ. Σαββίδου: Έχει νομίζω να κάνει, γιατί αν δεις την Ικαρία καθαρά και μόνο αισθητικά, πρόκειται για έναν τρομερό συνδυασμό πραγμάτων. Εμένα αυτό μου άρεσε πάρα πολύ.

Ι.Ρ.: Υπάρχει και μια “παιδαγωγικότητα”. Όλη η κοινωνία φαίνεται να έχει μια παιδαγωγική αντίληψη, δεν ξέρω πώς και από πού.

Μ. Σαββίδου: Για την Ικαρία, αυτό που μπορώ να πω, στις λίγες μέρες που είμαι στο νησί, ως ξένος επισκέπτης, είναι ότι προσλαμβάνω μια τρομερή φιλικότητα από τους ανθρώπους. Πράγματα που θεωρούνται αυτονόητα εδώ, στις δικές μας πόλεις είναι χαμένα πια. Για παράδειγμα, αν είσαι στο δρόμο και σηκώσεις το χέρι σου σταματάει το πρώτο αυτοκίνητο και σε παίρνει χωρίς κανένα πρόβλημα, σε καλημερίζουν άνθρωποι που ποτέ Δεν έχεις δει... Αυτά είναι πολύ όμορφα πράγματα και ελπίζω ποτέ να μην τα χάσετε. Ελπίζω να παραμένουν ουσιαστικά μέσα σας και όχι να είναι τυπικότητες. Από εκεί και πέρα, αφού υπάρχουν ακόμη τέτοια πράγματα, μπορούμε να ελπίζουμε για πολύ-πολύ καλύτερα.

Ι.Ρ.: Ευχαριστούμε για τα καλά σου λόγια.

Μ. Σαββίδου: Μια τελευταία κουβέντα. Όσο πιεσμένοι και να είμαστε όλοι μας από τρόπους ζωής που μοιάζουν να μην είναι ανθρώπινοι, καλό θα ‘ταν να κρατάμε ένα μέρος για την αισθητική πλευρά κάποιων πραγμάτων και τις ανθρώπινες σχέσεις που όλοι έχουμε ανάγκη. Και μην ξεχνάμε ότι αυτά τα στοιχεία κατ’ εξοχήν τα φέρουν, αγνά και καθαρά, τα ίδια τα παιδιά μας.

Επιστροφή

Επιστροφή στην σελίδα των προηγούμενων τευχών

“Πολλά ακόμη θα μπορούσαμε να κάνουμε…” Μια συζήτηση με την Φραγκίσκη Καρόρη-Ψαχαροπούλου

(Η Φραγκίσκη Καρόρη είναι αντιπρόεδρος του Συνδέσμου “Οι Φίλοι του Ελληνικού Νησιού και της Θάλασσας”. Το 1995 ο Σύνδεσμος είχε έρθει σε επαφή με τον Ξένο Κόχυλα (Πρόεδρο Συλλόγου Ραχιωτών Αθήνας) και μαζί με το Δημοτικό Σχολείο Αγ. Κηρύκου απέκτησε το πρόγραμμα “Λογομάθεια” του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου και το Δημοτικό Σχολείο Ραχών. Το 1996-97 ο Σύνδεσμος, σε συνεργασία με τον Ηλ. Γιαννίρη και δασκάλους της Ικαρίας (Εύδηλος, Καραβόσταμο) δημοσίευσε για πρώτη φορά στο ετήσιο ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ζωγραφιές παιδιών από την Ικαρία. Φέτος περιλαμβάνεται η δουλειά των παιδιών της Ικαρίας για 4η χρονιά. Τον Απρίλιο 1997 με παιδικές ζωγραφιές του Συνδέσμου από όλη την Ελλάδα οργανώθηκε έκθεση παιδικής ζωγραφικής στην Ικαρία από το Επαρχείο και μια ομάδα που αποτελούσαν οι Λίζα Βλαχάκη, Νίκος Φίλιππας, Αργύρης Πολίτης. Το Μάϊο 1997 ο Σύνδεσμος οργάνωσε ενημερωτικό σεμινάριο για τους Δασκάλους στην Ικαρία. Ο Σύνδεσμος έχει πάρει απόφαση να υποστηρίξει τη δημιουργία ενός μουσικού σχολείου στην Ικαρία.)

Ερ. Κα Καρόρη, κυκλοφόρησε το νέο τετράδιο της Χρονιάς του Συνδέσμου “Οι φίλοι του Ελληνικού νησιού και της Θάλασσας”. Κατ’ αρχήν συγχαρητήρια και για τη φετεινή σας προσπάθεια. Ποιο τετράδιο είναι αυτό;

Φρ. Καρόρη: Το Τετράδιο βγαίνει κάθε χρόνο από το 1994. Άρα είναι το 6ο Τετράδιο. Κάθε χρονιά το Τετράδιο έχει μέσα του και διαφορετικό μήνυμα. Επιδιώκουμε οι ζωγραφιές να φύγουν από το ένα παιδί και να πάνε στο άλλο παιδί. Όταν ξεκινήσαμε, την πρώτη φορά, ήταν μόνο Κυκλάδες. Σιγά-σιγά απλώθηκε και σε άλλα παιδιά, απλώθηκε και το ενδιαφέρον των παιδιών και σήμερα έχουμε ζωγραφιές από όλη την Ελλάδα. Φέτος, ακόμα πιο πολύ έχουμε ζωγραφιές από την Κύπρο και από το εξωτερικό, από Ελληνάκια που έχουν φύγει μακριά από την πατρίδα.

Ερ. Ο Σύνδεσμος κάνει πολύ καλή δουλειά με αυτό το Τετράδιο. Τα χρώματα είναι προσεγμένα, περιέχονται πολλές ζωγραφιές, είναι πολυσέλιδο, είναι πολυέξοδο. Αυτό ασφαλώς αντανακλά σε μια άποψη, μια άποψη ποιότητα που έχει ο Σύνδεσμος. Πείτε μας για αυτό το Τετράδιο περισσότερα…

Φρ. Καρόρη: Τις ζωγραφιές αυτές τις διαλέγουμε μέσα από περίπου 2.000 ζωγραφιές που παίρνουμε, τις πάμε στην Έλη Σολομωνίδου Μπαλάνου και στον Ακαδημαϊκό Παναγιώτη Τέτση, ο οποίος μια φορά το χρόνο απλώνει χάμω όλες τις ζωγραφιές των παιδιών και διαλέγει. Μακάρι νάχαμε ακόμα πιο πολλές ζωγραφιές παιδιών και ακόμα πιο πολλές σελίδες να τις δημοσιεύαμε.

Ερ. Εκτός από το Τετράδιο της Χρονιάς …

Φρ. Καρόρη: Το Τετράδιο της Χρονιάς είναι η ταυτότητά μας. Κάνουμε πάρα πολλά θέματα. Ενισχύουμε τις σχολικές βιβλιοθήκες. Αυτό το ξέρει η Ικαρία…

Δημ: Πολύ καλά το ξέρει γιατί έχουμε στείλει από εσάς βιβλία στους Βρακάδες, στο Καρκινάγρι, στο Καραβόσταμο, στη Δάφνη, στον Κάμπο…

Φρ. Καρόρη: Στέλνουμε και ζωγραφιές, κάνουμε εκθέσεις παιδικής ζωγραφικής. Είναι ένα έναυσμα για τα παιδιά να βλέπουν ζωγραφιές άλλων παιδιών, και μάλιστα τις καλύτερες. Επειδή θέλουμε να ευαισθητοποιήσουμε και τους δασκάλους κάνουμε ενημερωτικά προγράμματα…

Δημ: Σαν αυτό που κάνατε και στην Ικαρία….

Φρ. Καρόρη: Κάναμε τέτοια σεμινάρια στην Άνδρο, όπου ήρθαν δάσκαλοι από τα γύρω νησιά, στη Μήλο, στη Σκόπελο με τα γύρω νησιά, στη Νάξο με τα γύρω νησιά, στην Ικαρία. Πιστεύουμε ότι ο δάσκαλος με την πείρα του και με την ευαισθησία του μπορεί να οδηγήσει το παιδί μέσα από τους δρόμους της πολιτιστικής παράδοσης στην κατάκτηση της ουσιαστικής γνώσης.

Μας βοηθούνε σε αυτό, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός και η Τράπεζα Εργασίας κυρίως, αλλά και όσοι άλλοι θέλουν.

Δημ: Είναι καταπληκτικό το δίκτυο που έχετε φτιάξει, από τη Σχολή Καλών Τεχνών και από τον Ερυθρό Σταυρό μέχρι μουσικούς παράγοντες, καλλιτεχνικούς παράγοντες, δημοσιογράφους, αρχιτέκτονες, πολιτικούς. Η δύναμη του Συνδέσμου φαίνεται να είναι όχι τα λεφτά αλλά οι άνθρωποι που έχουν πλαισιώσει το Σύνδεσμο.

Φρ. Καρόρη: Πρόεδρο έχουμε τη Ρένα τη Λάμψα που έχει πολλή πείρα σε τέτοιες δράσεις. Εγώ με τη Λήδα την Κροντηρά είμαστε αντιπρόεδροι. Μια ολόκληρη ομάδα δουλεύει για όλα αυτά. Αλλά εκτός από το Διοικητικό Συμβούλιο έχουμε επιστημονικούς και καλλιτεχνικούς συμβούλους όπως ο Άγγελος Δεληβοριάς, η Βούλα Διδώνη, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, ο Γιώργος Καραγιάννης, ο Λάμπρος Λιάβας, η Λένα Κάσδαγλη, ο Τίτος Πατρίκιος, η Έλλη Σολωμονίδου Μπαλάνου, η Άννα Σικελιανού …

Δημ: Εϊναι ένας μακρύς κατάλογος ας μην τους αναφέρουμε όλους.

Φρ. Καρόρη: Μαζί με την υποστήριξή τους στη δουλειά μας, μας στέλνουν και μηνύματα καρδιάς. Μας ενδιαφέρει πάρα πολύ το να έχουμε μία αγάπη. Η ίδια η Πρόεδρος, η Ρένα η Λάμψα μας δίνει όλο το ενδιαφέρον και όλη την αγάπη της για το έργο του Συνδέσμου.

Δημ: Είχατε κουβεντιάσει, στο τελευταίο Διοικητικό Συμβούλιό σας για τη μεθόδευση ίδρυσης ενός μουσικού σχολείου στην Ικαρία, όπως έχετε κάνει και σε άλλα νησιά.

Φρ. Καρόρη: Είναι ένα θέμα που μας ενδιαφέρει πολύ. Πήγαμε στον Κάμπο και είδαμε ότι υπάρχει ενδιαφέρον. Επίσης, συγκινηθήκαμε με τη δουλειά της Λίζας Βλαχάκη. Βασικά πρέπει οι ίδιοι οι Ικαριώτες να βοηθήσουνε. Στη Σίφνο είχαμε αρχίσει με τρία παιδιά και τώρα είναι εβδομήντα τρία. Στη Σαντορίνη ξεκινήσαμε με δύο παιδιά και τώρα είναι ογδόντα.

Δημ: Από ότι έχουμε καταλάβει το ενδιαφέρον τη Ικαρίας βρίσκεται στα παραδοσιακά όργανα, στη Λύρα και στο Λαούτο.

Φρ. Καρόρη: Πάρα πολύ ωραία. Τώρα που πήγαμε στην Κέα, ανακαλύψαμε ότι έχει μια σχολή ολόκληρη για τσαμπούνα. Παιδιά από τριών χρονών έως είκοσι και εικοσιπέντε. Και τώρα αυτά τα παιδιά θα τα πάμε σε άλλα νησιά, βοηθάμε την επικοινωνία μεταξύ τους. Όπως κάναμε με τα παιδιά της Σίφνου και τα πήγαμε στη Σαντορίνη.

Δημ: Μακάρι με αυτή τη συνεργασία που έχετε με το Σύλλογο του Κάμπου να οδηγήσει στη δημιουργία μιας τέτοιας μουσικής σχολής.

Φρ. Καρόρη: Πρέπει να μεγαλώσει η αρχική προσπάθεια που κάναμε, στον Κάμπο. Βοηθήσαμε μάλιστα και οικονομικά. Είδαμε πολύ ενδιαφέρον. Επίσης, έχετε και αυτή την καταπληκτική γυναίκα, τη Σώσα Μπερνή που παίζει βιολί, που την ακούσαμε και είναι σπουδαία, την Έφη Μπίρταχα, που παίζει φλογέρα, που μας ενδιαφέρει πολύ. Η φλογέρα είναι το όργανο του θεού, είναι το πιο κοντινό στο θεό. Και εσείς το έχετε. Μας ενδιαφέρει να φέρουμε αν θέλετε στην Ικαρία τσαμπούνα, ή Λαούτο, ή Λύρα.

Δημ: Πόσο συχνά ο Σύνδεσμος θα μπορούσε να ενισχύει ένα δάσκαλο για να πηγαίνει στην Ικαρία να κάνει μαθήματα;

Φρ. Καρόρη: Μπορεί και μια φορά στις δυο βδομάδες. Έχετε όμως μουσικούς, και μπορείτε να ξεκινήσετε. Η Σώσα η Μπερνή μπορεί να διδάξει στον Κάμπο. Και έχετε και τη Λίζα τη Βλαχάκη που είναι ένας θησαυρός, από ότι βλέπω.

Δημ: Είδαμε στο φετινό Τετράδιο της Χρονιάς πως έχετε βάλει και δύο φωτογραφίες, ενώ δεν το συνηθίζετε.

Φρ. Καρόρη: Ναι πράγματι δημοσιεύσαμε φωτογραφίες των παιδιών της Ικαρίας που ζωγράφισαν τις πινακίδες των χωριών τους. Αυτό που κάνατε στην Ικαρία είναι μοναδικό και πρέπει να σας συγχαρούμε. Είναι κάτι που θα άξιζε να μιμηθούν και τα άλλα νησιά. Να δουν αυτό που κάνατε εσείς, να δουν το ουσιαστικό όφελος από τέτοιες ενέργειες σαν της Ικαρίας.

Δημ: Πράγματι, είδαμε τα χωριά μας να ομορφαίνουν. Αυτή η προσπάθεια είναι πολύ αξιέπαινη.

Φρ. Καρόρη: Όταν πρωτοκάναμε έκθεση Παιδικής Ζωγραφικής, και ήρθατε και φορτωθήκατε τις ζωγραφιές των παιδιών, δεν φανταζόμαστε αυτά τα αποτελέσματα. Ότι τότε κάναμε μια αρχή και ότι θα δημιουργούσε η Ικαρία κάτι το ξεχωριστό. Τώρα καμαρώνουμε, και γι αυτό βάλαμε στο Τετράδιο της φετινής Χρονιάς και φωτογραφίες από την Ικαρία, μαζί με τις ζωγραφιές των παιδιών και αφιερώσαμε δύο σελίδες για την Ικαρία. Όλα είναι καθρέφτης: Δίνουμε και παίρνουμε. Και οι Καριώτες είναι σπουδαίοι δέκτες.

Δημ: Μακάρι να δούμε και το μουσικό σχολείο να στήνεται…

Φρ. Καρόρη: Ήδη έχετε το χώρο και το ενδιαφέρον στον Κάμπο. Έχετε και μουσικούς σπουδαίους. Να φέρουμε εμείς απ’ έξω μουσικούς. Εσείς όμως έχετε τη Σώσα τη Μπερνή, την Έφη Μπίρταχα. Μπορείτε να κάνετε ένα μεγάλο έργο, με μουσική, και αργότερα με θεατρικά παιχνίδια, και άλλες δραστηριότητες που θα έχουν πολύ μεγάλη ανταπόκριση στα παιδιά.

Δημ: Πώς ξεκινήσατε την ιστορία με τα μουσικά σχολεία σε διάφορα νησιά του Αιγαίου;

Φρ. Καρόρη: Η ιδέα ξεκίνησε γιατί όλα δεν πρέπει να γίνονται στην υδροκέφαλη Αθήνα. Ξεκίνησε από τη Σίφνο. Σπουδαίοι δάσκαλοι βοηθούν, ο Μπουντούνης, ο Γεωργιάδης. Τώρα, κάθε βδομάδα θαλασσοπνίγονται σολίστ από την Αθήνα για να πάνε στη Σίφνο, και μετά στη Σαντορίνη, στην Κέα. Εμείς θέλουμε και ένα μουσικό σχολείο στην Ικαρία. Επίσης, να σας πω ότι τα παιδιά της Σίφνου πήγαν στη Σαντορίνη και παίξανε όλα μαζί στο Μπελλώνειο Κέντρο, σε μια συναυλία μοναδική.

Δημ: Είναι επίσης συγκινητικό ότι το Διοικητικό σας Συμβούλιο προτίθεται να συν-χρηματοδοτήσει την κατασκευή μιας καριώτικης λύρας, αρκεί να βρεθεί κάποιος σύλλογος που να δεχτεί να οργανώσει μαθήματα λύρας στην Ικαρία.

Φρ. Καρόρη: Βασικά μας ενδιαφέρουν τα όργανα που χάνονται. Είθε ο κ. Ρηγινός που θα ξεκινήσει με το ιστορικό καϊκι του, την Φανερωμένη, ένα ταξίδι στο Αιγαίο, με ζωγραφιές και με μουσικά όργανα, να συμπεριλάβει και την Ικαρία, τη Σάμο, τους Φούρνους. Καλούμε τα παιδιά να συμμετέχουν. Να μας στείλουν τις ζωγραφιές τους και εμείς θα τους στείλουμε θαλασσινά τραγούδια. Τα παιδιά δεν πρέπει να μείνουν με τη μουσική που ακούνε στην τηλεόραση. Πρέπει να ακούνε τη μουσική του τόπου τους.

Δημ: Μακάρι να γίνει αυτό το ταξίδι. Σας ευχαριστούμε πολύ.

Φρ. Καρόρη: Εμείς σας ευχαριστούμε γιατί δώσαμε και πήραμε. Η Ικαρία είναι ένας πολύ ωραίος δέκτης, αλλά είναι και ένας πολύ ωραίος πομπός, γιατί μας έδωσε πράγματα που δεν τα ξέραμε.

(Τη συνέντευξη πήρε ο Ηλίας Γιαννίρης 15.3.1999)

Επιστροφή

Επιστροφή στην σελίδα των προηγούμενων τευχών

Τεύχος 5ο Ιούλιος-Αύγουστος 1999.

 Μια συζήτηση για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την ανεργία στις παραμεθόριες νησιώτικες περιοχές, με παράδειγμα την Ικαρία

Συζητούν οι Η. Γιαννίρης, Λ. Κόχυλας, Ελ. Μανώλη και Μ. Τσαμουδάκης.

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απομαγνητοφώνηση ορισμένων μερών μιας συζήτησης, που έγινε στην εκπομπή του τηλεοπτικού καναλιού ΣΕΒΕΝ “σημεία των καιρών”, στις 19/2/99. Η συζήτηση εντάσσεται στα πλαίσια του Συνεδρίου “Ζητήματα Απασχόλησης στις Παραμεθόριες Νησιώτικες Περιοχές”, που έγινε στον Άγιο Κήρυκο στις 21-1-99.

Μένιος Τσαμουδάκης: Σχετικά με τις ιχθυοκαλλιέργειες στους Φούρνους, έχω να πω ότι οι Φούρνοι είναι από τις περιοχές εκείνες που τροφοδοτούσαν την ιχθυόσκαλα της Αθήνας με ψάρια. Τώρα με τις επιδοτήσεις και τα κίνητρα που δίνονται, οι Φουρνιώτες κόβουν τα καΐκια, μειώνεται η βαριά αλιεία μέσα στο Αιγαίο, και πιθανά θα αντιμετωπίσουμε στο μέλλον ένα πρόβλημα αρκετά οξυμένο. Κάποιοι κόβουν τα καΐκια τους, τα μετατρέπουν σε σπίτια χωρίς καμία άλλη επενδυτική κατεύθυνση. Παίρνουν τα 200 εκατομμύρια ή τα 100 εκατομμύρια ή τα 80 εκατομμύρια που κόστιζε το καΐκι και η άδεια, και το ερώτημα είναι τι άλλο μπορεί να γίνει ώστε να μην πάθει οικονομική ασφυξία αυτό το νησί;

Ηλίας Γιαννίρης: Επομένως, οι επιδοτήσεις, δεν έχουν αξία όταν είναι μόνες τους, χρειάζεται και κάτι άλλο από κάτω, ένας σχεδιασμός. Το βλέπουμε αυτό με τα κίνητρα που δίνονται για μεγάλες επενδύσεις που μπορεί να ωφελούν τη στεριανή Ελλάδα όμως εξαιρούν τις νησιώτικες περιοχές που θέλουν πολλές μικρομεσαίες αντί για μια μεγάλη επένδυση. Είναι σαν να εξαιρείται η νησιώτικη Ελλάδα από τα κίνητρα. Επίσης χρειάζεται σχεδιασμός στην περίπτωση των επιδοτήσεων που δίνονται για τα ζώα και τροφοδοτεί έναν κύκλο υπερβόσκησης στα νησιά και άλλού. Το βλέπουμε με τα καΐκια και την αναδιάρθρωση της αλιείας, όπου επίσης λείπει ο σχεδιασμός.

Οι μικροί νησιώτικοι τόποι θέλουν άλλου είδους πολιτικές και κυρίως να έχει απαντήσεις κανένας σε κομβικά σημεία. Συχνά χρειαζόμαστε μια πολύ μικρή επένδυση αλλά που είναι κρίσιμη για να τροφοδοτήσει πολύ την τοπική οικονομία. Να υπογραμμίσω αυτό που ανέφερε ο εκπρόσωπος των κτηνοτρόφων στο Συνέδριο για την Ανεργία και την Απασχόληση που έγινε στην Ικαρία: Το παράδειγμα που έφερε ήταν ένα σφαγείο, που δεν υπάρχει σε ολόκληρη την Ικαρία, και δεν ξέρω σε πόσα άλλα νησιά. ¨Όταν δεν υπάρχει σφαγείο, το ζώο δεν μπορεί να σφαγεί σωστά, να ελεγχθεί, να πιστοποιηθεί, να γίνει σωστά το εμπόριο. Υπάρχουν τόσα πολλά κατσίκια πάνω στο βουνό και δεν αξιοποιούνται σωστά όταν σφάζονται. Το ζήτημα το έθεσαν οι ίδιοι οι κτηνοτρόφοι μαζί με την απαίτηση για αναδιάρθρωση της κτηνοτροφίας.

Λευτέρης Κόχυλας: Για το θέμα του σφαγείου, το πρόβλημα εντοπίζεται στο φορέα που θα αναλάβει να το φτιάξει και να το λειτουργήσει, γιατί το σφαγείο είναι παθητικό ως επένδυση.

Ηλίας Γιαννίρης: Θα έχει όμως τόσα πολλά πολλαπλασιαστικά οφέλη που σίγουρα θα έπρεπε με κάποιον τρόπο να λειτουργεί.

Λευτέρης Κόχυλας: Για να είναι βιώσιμο ένα σφαγείο πρέπει να έχει από 8.000 τόνους το χρόνο και πάνω.

Ηλίας Γιαννίρης: Το ίδιο βέβαια συμβαίνει και με τις χωματερές. Χρειάζονται ένα κρίσιμο όγκο σκουπιδιών για να είναι βιώσιμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι αφήνουμε τα νησιά χωρίς χωματερή, και τα σκουπίδια στα ρέματα.

Λευτέρης Κόχυλας: Υπάρχει όμως λύση. Για μικρές περιοχές έχουν προβλέψει σφαγεία αυτοκίνητα, δηλαδή, κινητά σφαγεία. Αυτό λύνει και το πρόβλημα των μεγάλων αποστάσεων που υπάρχει εδώ στα νησιά. Μάλιστα κάποτε λέγανε να κάνουν σφαγείο-πλοίο ώστε να εξυπηρετούνται πολλά νησιά μαζί. Και όμως αντιλαμβάνεστε, ένα σφαγείο δεν είναι μόνο θέμα τόνωσης της τοπικής παραγωγής αλλά και θέμα δημόσιας υγείας. Στη Λήμνο έχει γίνει ένα σύγχρονο σφαγείο, και σε μερικά άλλα μεγαλύτερα νησιά. Στην πλειοψηφία των νησιών όμως, έχουν τοποθετηθεί απλά κάποια στέγαστρα που δεν πληρούν ούτε τους στοιχειώδεις όρους υγιεινής.

Ηλίας Γιαννίρης: Είναι πολλές αυτές οι μικρές περιοχές, συνήθως νησιώτικες, που θέλουν μικρές εκσυγχρονιστικές τομές, όχι απαραίτητα μεγάλου κόστους. Ελένη, εσύ γυρίζεις τα βουνά των νησιών του Αιγαίου, ως δασολόγος, ξέρεις τα προβλήματα που υπάρχουν με τα δάση, με την κτηνοτροφία, τις κτηνοτροφές, τις πυρκαγιές, πώς βλέπεις την κατάσταση; Πάμε από το κακό στο χειρότερο; Υπάρχουν μέτρα; Υπάρχουν λύσεις; Και τι γίνεται ειδικότερα στο Αιγαίο;

Ελένη Μανώλη: Το Αιγαίο είναι ένας ευαίσθητος χώρος όσον αφορά τις πυρκαγιές. Είναι το θερμό και ξηρό κλίμα που έχουμε, με μεγάλες περιόδους ανομβρίας το καλοκαίρι, περίπου 5 μήνες, υψηλές θερμοκρασίες. Ο άλλος παράγοντας που έχουμε εμείς ιδιαίτερα είναι ο άνεμος, τα μελτέμια, που είναι τοπικοί καλοκαιρινοί άνεμοι μόνο στο Αιγαίο. Αυτά σε συνδυασμό του ορεινού ανάγλυφου των νησιών κάνει ιδιαίτερα δύσκολη την κατάσβεση μίας πυρκαγιάς. Η φωτιά μπορεί να ξεκινήσει από έναν οποιοδήποτε λόγο, είναι δύσκολο όμως να σβηστεί γιατί με αυτούς τους παράγοντες που έχει μετακινείται πάρα πολύ εύκολα. Είναι βέβαια και το είδος της βλάστησης, που στο Ανατολικό Αιγαίο είναι η τραχεία πεύκη, που είναι ένα εύφλεκτο είδος. Επίσης, στην Ικαρία, έχουμε πάρα πολλές βροχοπτώσεις που ευνοούν τη βλάστηση, και σίγουρα έχουμε πλούσια δασοκάλυψη. Υπάρχει η τραχεία πεύκη αλλά υπάρχει και ο υπόροφος από αείφυλλα πλατύφυλλα κάτω από τα πεύκα, που είναι η κουμαριά, το ρείκι, η γλυστροκουμαριά, που κάνει ακόμη πιο συμπαγή τη δασοσυστάδα και κάνει πιο εύφλεκτο το δάσος.

Ηλίας Γιαννίρης: Έτσι όπως μας το λες, η φύση μάλλον κερδίζει την καταστροφή τουλάχιστον στην περίπτωση της Ικαρίας.

Ελένη Μανώλη: Σίγουρα η Ικαρία δεν είναι ένα καμένο νησί, όπως νομίζουν πολλοί μετά την πυρκαγιά του 1993 στην περιοχή του Αγίου Κηρύκου, όπου είχαμε και τα ανθρώπινα θύματα.

Ηλίας Γιαννίρης: Αυτό να το πούμε και να το ξαναπούμε. Είναι μια περιοχή πολύ συγκεκριμένη που κάηκε, και που σήμερα δεν φαίνεται ότι πέρασε από εκεί η φωτιά από την αναβλάστηση, και ότι η Ικαρία στην πλειοψηφία της, είναι ένα καταπράσινο και πολύ δασωμένο νησί.

Ελένη Μανώλη: Η πυρκαγιά το 93 έκαψε περίπου 20.000 στρέμματα. Έχουν γίνει και άλλες μεγάλες πυρκαγιές από τότε, στη Βόρεια πλευρά όμως.

Ηλίας Γιαννίρης: Μικρότερης έκτασης και από τυχαία αίτια, από αγροτικές ασχολίες.

Ελένη Μανώλη: Ναι, είναι όμως πρώιμες, ανοιξιάτικες. Η πρώτη περιοχή φέτος σε όλη την Ελλάδα που πήρε φωτιά ήταν η Ικαρία, τον Απρίλιο (1998). Ευτυχώς είχε μία βδομάδα πριν βρέξει και γενικά εκείνη την άνοιξη είχαμε και πολλές βροχές. Η Βόρεια Ικαρία, επειδή είναι έτσι η μορφολογία της μπορεί να καεί από νοτιάδες, που τελικά μεταφέρουν τη φωτιά από το σημείο της εκκίνησης μέχρι τη θάλασσα. Νοτιάδες έχουμε την Άνοιξη με μεγάλη ένταση. Έτσι έχει καεί μέχρι σήμερα σε ορισμένα σημεία στο Βόρειο μέρος. Το νησί δεν έχει καεί παρά μόνο σε ορισμένα σημεία του. Γενικά η Ικαρία, είναι δασωμένη, με πλούσια δασοκάλυψη. Τα δάση της Τραχείας Πεύκης έχουν τη δυνατότητα να αναδασωθούνε φυσικά. Το ίδιο συμβαίνει και με τα δάση Χαλεπίου Πεύκης, της Αττικής. Μερικοί λένε αυτό το είδος “πυρόφιλο”. Βέβαια δεν είναι ακριβώς πυρόφιλο, είναι ένα είδος που ευνοείται από τη φωτιά. Για να αναγεννηθεί με φυσικό τρόπο η πεύκη, επειδή είναι φωτόφιλο είδος και θέλει καθαρό έδαφος για να αναπτυχθεί, σε ένα δάσος είναι δύσκολο να φυτρώσουν νέα δέντρα ενώ μετά τη φωτιά ξαναγίνεται το δάσος από μόνο του γιατί δεν υπάρχει ανταγωνιστική υποβλάστηση για τα μικρά φυτάρια της πεύκης.

Ηλίας Γιαννίρης: Και τι γίνεται μετά τη φωτιά;

Ελένη Μανώλη: Η φύση τουλάχιστον στα δάση της Ικαρίας, μπορεί να αναγεννηθεί. Αλλά συνήθως μετά επεμβαίνει ο παράγοντας άνθρωπος που επιφέρει την καταστροφή, που έχουμε δει σε όλα τα νησιά.

Ηλίας Γιαννίρης: Βέβαια, ο άνθρωπος μπορεί να περιφρουρήσει το δάσος ώστε να αναγεννηθεί με φυσικό τρόπο.

Ελένη Μανώλη: Βέβαια, ο άνθρωπος μπορεί να δράσει και καλά και κακά. Όπου όμως το δάσος έχει καταστραφεί, είναι γιατί έχει βάλει μέσα κάποιος τα ζώα του.

Ηλίας Γιαννίρης: Έχουν μπει μέσα τα ζώα του ενός, που τελικά αντιβαίνει στα συμφέροντα των πολλών της τοπικής κοινωνίας.

Ελένη Μανώλη: Μετά τη φωτιά η περιοχή έχει εμπλουτιστεί με διάφορα θρεπτικά στοιχεία που έχουν έλθει από την οργανική ύλη που έχει καεί. Επομένως υπάρχει πλούσιο χορτάρι, είναι και εύκολη για να βοσκηθεί, και οι κτηνοτρόφοι έχουν άμεσο όφελος να βάλουν μέσα τα ζώα τους.

Ηλίας Γιαννίρης: Ωστόσο, μας περιέγραφες μια βλάστηση με το ρείκι και με το πεύκο, που σε πολλές τις περιοχές του Αιγαίου σημαίνει πευκόμελο, σημαίνει αναματόμελο, σημαίνει μία μελισσοκομία, η οποία θέλει το δάσος.

Ελένη Μανώλη: Να προσθέσουμε ότι η κουμαριά και το ρείκι δεν υπάρχουν και σε πάρα πολλά μέρη του Αιγαίου σήμερα. Γενικά, στο Αιγαίο, τα δάση της πεύκης είναι υποβαθμισμένα. Της Ικαρίας είναι σε πολύ καλή κατάσταση γιατί έχουν προέλθει από μια υποβάθμιση του προηγούμενου οικοσυστήματος που ήταν από δρύες. Η κανονική βλάστηση της Ικαρίας πριν πολλά χρόνια θα πρέπει να ήταν η Δρύς, η Αριά που λέμε κάτω εμείς. Έχουμε μάλιστα ένα τέτοιο καταπληκτικό δάσος στην περιοχή Ράντη.

Ηλίας Γιαννίρης: Το οποίο μαθαίνουμε ότι μελετάται αυτή τη στιγμή από το Πανεπιστήμιο του Αιγαίου και σύντομα θα έχουμε ανακοινώσεις της επιστημονικής ομάδας.

Ελένη Μανώλη: Είναι ένα δάσος με υπεραιωνόβια άτομα αριάς που σημαίνει ότι έτσι κάποτε ήταν όλα τα δάση του νησιού...

Ηλίας Γιαννίρης: ...και ένα από τα λίγα οικοσυστήματα του Αιγαίου το οποίο φαίνεται ότι δεν έχει καεί ποτέ.

Ελένη Μανώλη: Προφανώς δεν θα χει καεί. Αυτή ήταν και η βλάστηση που είχαμε που αργότερα, με τις φωτιές και με την υποβάθμιση φτάσαμε στην Τραχεία Πεύκη.

Ηλίας Γιαννίρης: Έχουμε επομένως έναν λαό ο οποίος ζει με το δάσος, είναι κυρίως ορεινός, έχει αξιοποιήσει παραγωγικά το δάσος...

Ελένη Μανώλη: ...είναι παραδασόβιος,

Ηλίας Γιαννίρης: ...και κάποτε είχε και μια τέτοια κτηνοτροφία που δεν πείραζε το δάσος, ιδίως με τους φραγμούς.

Ελένη Μανώλη: Ναι αυτό ισχύει. Πάντα ο άνθρωπος στην Ικαρία είχε μια αρμονική σχέση με το περιβάλλον. Μπορεί να μην ξέρανε να διαβάσουν και να γράψουνε όμως ξέρανε ότι το δάσος είναι η ζωή τους. Μπορούσανε και ζούσανε μέσα σε αυτό το προφυλάσσανε,

Ηλίας Γιαννίρης: και κρυβόντουσαν μέσα σε αυτό. Σε ορισμένες ιστορικές περιόδους η πυκνή Ικαριακή βλάστηση ήταν η άμυνά τους.

Ελένη Μανώλη: Ναι, και κρυβόντουσαν από τους πειρατές. Ωστόσο, ήξεραν και ζούσαν μαζί με το δάσος. Έχω βρει ένα έγγραφο στην Κοινότητα των Ραχών που λεει ότι είχαν ορίσει τόπους που μπορούσαν να τους υλοτομήσουν, για να κάνουν τα κάρβουνα, γιατί όπως ξέρουμε οι Καριώτες ήταν καλοί ανθρακείς.

Επειδή όμως είχαν φαίνεται ξεφύγει από το όριο και είχανε καταστρέψει πολύ μεγάλη έκταση, τους είχανε ορίσει τι θα πρέπει να κόβουνε κάθε χρονιά. Γι αυτούς που ήταν παραβάτες είχαν ορίσει και την τιμωρία, είχε κάποιο χρηματικό πρόστιμο, σε γρόσια, γιατί ήταν επί τουρκοκρατίας βέβαια, ήταν νομίζω του 1808. Σε περίπτωση βαριάς παράβασης προέβλεπαν ξυλιές, και στην ακόμη χειρότερη περίπτωση προβλεπόταν ακόμη και εξορία από την πατρίδα!

Ηλίας Γιαννίρης: Πολύ ενδιαφέρον. Να το βρούμε αυτό το έγγραφο και να το δημοσιεύσουμε στα Ικαριακά και Φουρνιώτικα Νέα, το νέο περιοδικό που κυκλοφόρησε για αναπτυξιακά θέματα της Επαρχίας Ικαρίας.

Ελένη Μανώλη: Αυτά τα έκαναν για να προστατέψουν το δάσος, επειδή καταλαβαίνανε ότι ήταν η ίδια τους η ζωή.

Λευτέρης Κόχυλας: Σήμερα, αν μιλήσεις με μελισσοκόμους θα δεις πόσο δεμένοι είναι με το δάσος. Οσφραίνονται το πεύκο, μιλάνε με το πεύκο.

Ηλίας Γιαννίρης: Και όχι μόνο. Εμείς εδώ στην Ελλάδα, έχουμε μια ιδιαιτερότητα που είναι άξια να την προσέξει κανείς. Στα νησιά του Αιγαίου νομίζω ότι συμβαίνει ακόμη περισσότερο, και σε ορισμένες περιοχές να είναι ιδιαίτερα έντονη. Είναι η διαδικασία της τροφοσυλλογής. Του κυνηγιού και της τροφοσυλλογής. Κατ’ αρχήν και το ψάρεμα είναι μια τέτοια διαδικασία. Με την εξαίρεση των ιχθυοκαλλιεργειών το ψάρεμα είναι μια μορφή κυνηγιού. Το ίδιο συμβαίνει με τα μανιτάρια, με το μέλι και τη μέλισσα, συμβαίνει με το κυνήγι, με τα χόρτα, τα κούμαρα, τα βατόμουρα, τα σαλιγκάρια, τα σπαράγγια, τα κάστανα και άλλα δασικά είδη. Αυτού του είδους η σχέση σε ορισμένες περιοχές είναι αναπτυγμένη και πραγματικά εκεί έχουμε και αποτελεσματική προστασία των δασών. Φαίνεται ότι το παιχνίδι γέρνει υπέρ των δασών όταν αξιοποιούνται οικονομικά, όταν προσφέρουν στον τοπικό πληθυσμό. Όχι όταν η φύση είναι μουσείο, περιφρουρημένο, χώρος προστασίας, όπου απαγορεύεται η προσπέλαση των ανθρώπων. Σε αυτό ίσως η Ικαρία και άλλες παρόμοιες περιοχές που οι τοπικοί πληθυσμοί έχουν τέτοια καλή σχέση με το δάσος μπορούν να διδάξουν πολλά. Και απαιτούνται σε αυτές τις περιπτώσεις ιδιαίτερες πολιτικές ώστε η προστασία να είναι αποτελεσματική αλλά και η εμπειρία που θα αποκτάται να διδάσκει και άλλες μικρές κοινωνίες.

Ελένη Μανώλη: Η σχέση του Καριώτη με το δάσος ποτέ δεν ήταν ανταγωνιστική. Ποτέ δεν θεωρούσαν ότι το δάσος λειτουργούσε εις βάρος του δικού τους οφέλους. Και πρέπει να το τονίσουμε και αυτό ότι ενώ κάθε χρόνο μπαίνουν αρκετές φωτιές τις σβήνουν οι ίδιοι οι κάτοικοι. Μάλιστα μέχρι την μεγάλη φωτιά του 1993, υπήρχαν στην Ικαρία ένα ή δύο πυροσβεστικά οχήματα από την υπηρεσία. Αυτό σημαίνει ότι με τέτοια μέσα ήταν αδύνατο να αντιμετωπιστεί μια πυρκαγιά από την υπηρεσία. Σε κάθε πυρκαγιά όμως τρέχανε οι ίδιοι οι κάτοικοι και την σβήνανε. Αυτό δεν το συναντάς εύκολα σε άλλα μέρη και σε άλλα νησιά που έχουν πρόβλημα πυρκαγιών.

Λευτέρης Κόχυλας: Ναι πρέπει να το τονίσουμε. Πέρσι, συνάντησα την περίπτωση να καίγεται μία περιοχή στην Πελοπόννησο, στην Ακράτα, και οι πληθυσμοί έμεναν απαθείς. Στην Ικαρία, χτυπάνε οι καμπάνες, ξέρουν και πώς να πλησιάσουν τη φωτιά, γιατί ξέρουν τους ανέμους, ειδικά στο βόρειο μέρος, και ξέρουν που θα πάνε, με τι εργαλεία θα πάει ο καθένας. Αυτές οι ομάδες πυρόσβεσης που έχουν από μόνες τους δημιουργηθεί σαν μία μορφή αυτοπροστασίας μπορούν να γίνουν παράδειγμα και για άλλες περιοχές της Ελλάδας. Και θέλω να πω και το εξής. Τα δάση παλιά τα περιποιούνταν, τα πεύκα τα κλαδεύανε, και έκοβαν τα μικρά κλωνάρια και βοηθούσαν το κάθε δέντρο να ανέβει πολύ ψηλά. Έτσι και οι άνθρωποι έπαιρναν τα ξύλα τους, δεν είχαν και εύκολα τα μέσα να κόψουν ολόκληρους κορμούς, και έτσι είχαν μάθει να ζουν με το δάσος και αυτό έδινε εγγυήσεις ζωής στο δάσος.

Ηλίας Γιαννίρης: Πρέπει να τελειώνουμε την κουβέντα μας. Ειδικά όμως για την ανεργία, πρέπει να πούμε ότι υπάρχει μία διογκούμενη ανεργία που τετραπλασιάστηκε τα τελευταία 4-5 χρόνια, σύμφωνα με τοπικά στοιχεία που υπάρχουν στον ΟΑΕΔ. Εντυπωσιακό είναι ότι στους πίνακες της ανεργίας δεν εγγράφονται οι νέοι που τελειώνουν το λύκειο και φεύγουν στην Αθήνα, και για τους οποίους μάλιστα κάναμε μια έρευνα ερωτηματολογίου. Η έρευνα έδειξε ότι πάνω από 70% των νέων και την Ικαρίας και της Αθήνας απάντησαν ότι θέλουν να ζήσουν στην Ικαρία. Όταν όμως ρωτήθηκαν, “που νομίζεις ότι θα ζήσεις τελικά;” απάντησαν το 50 % στην Αθήνα, δυστυχώς. Και αυτό είναι φυσικό γιατί δεν υπάρχουν δουλειές, δεν υπάρχει υποδοχή, δεν υπάρχει αυτό που λέγαμε πριν, οι ευέλικτες μικρές πολιτικές. Επομένως έχουμε ένα φαινόμενο όπου έχουμε τα νησιά του Αιγαίου, με ιδιαιτερότητες, με προβλήματα. Όμως, οι ιδιαιτερότητες είναι και ο πλούτος τους, και εκεί πρέπει να στηριχθούμε για να αναπτύξουμε και τις προοπτικές τους.

Εδώ πρέπει να κλείσουμε τη συζήτησή μας. ΟΙ κουβέντες αυτές συνεχίζονται και πρέπει να συνεχίζονται. Οι εθνικές πολιτικές και οι ευρωπαϊκές πολιτικές για την ανάπτυξη, την απασχόληση και την ανεργία σίγουρα κάποτε πρέπει να αγγίξουν και το θέμα των παραμεθόριων νησιώτικων περιοχών.

Επιστροφή

Επιστροφή στην σελίδα των προηγούμενων τευχών